نسخه قابل چاپ
گیاهان ، میوه جات و درختان در قرآن
در آیات بسیار زیادی از قرآن خداوند مهربان اشاره به نعمت های غذایی خود کرده که اکثر آن نعمت ها از گیاهان و میوه جات هستند به آیات زیر خوب توجه کنید.
سوره بقره آیه ۲۲: آن خداوندی که زمین را برای شما فرش (گسترده) و آسمان را بنایی(افراشته) قرار داد و از آسمان آبی فرو فرستاد و به آن از میوه ها روزی برای شما بیرون آورد….
سوره انعام آیه ۱۴۱: و اوست کسی که به وجود آورد باغهایی باداربست و بی داربست و درخت خرما و کشتزار با خوردنی ها گوناگون و زیتون و انار شبیه به هم اند و برخی شباهتی با هم ندارند….
سوره انعام آیه ۱۱: خداوند بوسیله آن آب برای شما کشتزار و زیتون و درختان خرما و انگور و از هر نوع میوه ای می رویاند همانا در این امر برای آنان که می اندیشند نشانه ای روشن است.
سوره نحل آیه ۶۷: و از میوه های درختان خرما و انگور، هم مست کننده و هم رزق نیکو می سازید. البته در این امر برای گروهی که تامل می کنند نشانه روشنی است.
سوره نحل آیه ۶۹:… از همه میوه ها بخور پس راههای پروردگارت را خالصانه طی کن.
سوره انعام آیه ۹۹: و او کسی است که از آسمان، آبی نازل کرد، پس به وسیله ی آن هرگونه گیاه برآوردیم و ازآن سبزه ها خارج ساختیم، از آن دانه های برهم نشسته و چیده شده بیرون آوردیم و از شکوفه ی خرما خوشه هایی نزدیک به هم و نیزباغ هایی از انگورها و زیتون و انار که برخی شبیه به هم و برخی غیر متشابهند به میوه ی آن آنگاه که بار دهد و می رسد بنگرید همانا در آن نشانه هایی برای گروه با ایمان است.
اعراف آیه ۵۷: …. پس به این وسیله آب (باران) نازل کردیم و به واسطه آن هرگونه میوه ای را رویانیدیم و برآوردیم.
مؤمنون آیه ۱۹: پس به وسیله آن برای شما باغهایی از خرما و انگور پدید آوردیم که در آن باغها برای شما میوه های فراوانی است و از آنها می خورید.
سوره رعد آیه ۴: و در زمین قطعاتی است مجاور هم و باغ هایی از انواع انگور و کشت زار و درختان خرما همانند و غیر همانند که همه باید با آب آبیاری شوند و بعضی میوه ها را در خوردن بر بعضی برتری دادیم.
سوره فاطر آیه ۲۷: آیا ندیده اید که خداوند از آسمان آبی فرو فرستاد پس به واسطه آن هرگونه میوه ای را رویانیدیم و برآوردیم.
سوره سجده آیه ۲۷: آیا ندیدند که ما آب را به سوی زمین فرستادیم به واسطه آن گیاهان می رویانیم تا چهار پایانشان و خودشان از آن بخورند .
سوره الرحمن آیه ۶: … و گیاه و درخت برای او سجده می کند.
آیه ۲۵ سوره مریم : ای مریم شاخه درخت را حرکت ده تا از آن برای تو رطب تازه فرو ریزد.
البته تعداد آیات شریفه ای که در قرآن اشاره به میوه ها و گیاهان شد بسیار زیاد است لذا برای نمونه این آیات را در این قسمت آوردیم.
نعمتهای بهشتی :
در قرآن چندین جا به توصیف نعمتهای بهشتی پرداخته شده که اکثر آن نعمتها گیاهان میوه و درختان شیر، عسل و … بودهاند به این آیات دقت کنید وجز یکی دو مورد استثنا هیچ اشارهای به نعمتهای دیگر در بهشت (مثل گوشت و …) جزمیوه ودرختان و گیاهان نشده است.
آیه ۱۵ سوره شریف محمد(ص): «داستان بهشتی که به متقیان در دنیا وعده دادهاند این است که در آن باغ بهشت نهرهایی از آب زلال و گواراست ونهرها از شیر بی آنکه هرگز طعمش تغییر کند ونهرها از شراب ناب که نوشندگان را به حد کمال لذت بخشد ونهرهای عسل مصفی و تمام انواع میوه بر آنان مهیا وهمه مغفرت و لطف پروردگار ….»
آیه ۳۵سوره مبارک رعد: «بهشتی که متقیان را وعده دادهاند چنانست که نهرها بر زیردرختانش جاری است و ما کولاتش همیشگی و سایه آن بر قرار است این بهشت سرانجام اهل تقوی وآتش دوزخ سرانجام کافران است».
سوره بقره آیه ۲۵: و کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند ، مژده بده که برایشان باغهایی است که نهرها از پای آن جاری است هرگاه میوهای از آن به آنان روزی شود گویند: این همان است که قبلاً روزی ما بوده، در حالی که همانند آن نعمتها به ایشان داده شده است(نه خود آنها)
سوره زخرف آیه ۷۳: در آنجا برای شما میوه فراوانی است که از آنها می خورید .
سوره رعد آیه ۳۵: مثال بهشتی که به پرهیزکاران وعده داده شده(چنین است که )نهرها از زیر آن جاری است. میوهها وسایهاش دائمی است این است عاقبت کسانی که تقوی پیشه کردند.
سوره ص آیه ۵۱: در آنجا تکیه میزنند (و) میوههای فراوان و نوشیدنی در آن جا طلب میکنند.
الدخان آیه ۵۵: در آن باغها هر میوه را (که بخواهند) با آسودگی میطلبند.
آل عمران آیه ۱۵: … کسانی که تقوا داشته باشند، نزد پروردگارت باغهایی است که زیر درختان آن نهرها جاری است برای همیشه.
سوره حج آیه ۱۴:همانا خداوند اهل ایمان وعمل صالح را به باغهایی وارد میکند که نهرها زیر درختانش جاری است(آری) خداوند هر چه اراده کند انجام میدهد.
سوره لقمان آیه ۸ : همانا کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام دادهاند برای آنان باغهای پر نعمت است.
قسم به گیاهان در قرآن:
درجاهای متعددی از قرآن به چیزهای مختلفی قسم یاد شده که از نعمتهای خوب وارزشمند خداوند بر بندگانش میباشد از جمله خورشید ، ماه، ستارگان ، شب و … در این بین به گیاهان نیز قسم خورده شده به آیات زیر توجه کنید.
والتین و زیتون: به انجیر و زیتون قسم ومکرر از غذاهاو گیاهانی چون نخل، خرما، انگور، کشمش ، انار، زنجبیل و… نام برده شده است.
گیاهان و میوهجات در احادیث و روایات
در این قسمت روایات و احادیثی را از ائمه معصومین (ع) در تاکید و خواص گیاهان ومیوهجات بیان میکنیم.
امام صادق (ع): بر هر چیزی زینتی است وزینت هر سفره سبزی است موفق مدنی از پدرش نقل میکند که ابن الحسن (علیه السلام) مرا خواست وغذای صبحانه آوردند که سبزی نداشت، به خادم فرمود: آیا نمی دانی که من بدون سبزی غذا نمیخورم، سبزی آوردند وخورد.
باز امام (ع) فرمود : غذاها و سفرههای خود را با سبزیجات سبز کنید که به اسم خدا شیطان را دور میسازد.
انار و روشنایی دل: رسول خدا(ص): هر کس انار بخورد قلبش را روشن میگرداند و وسوسه را از دلش بر میدارد تا چهل روز[۱].
رسول خدا (ص) : هر کس چهل روز یک مثقال اسپند را بنوشد حکمت در دل او روشن میگردد واز هفتاد مرض نجات مییابد که کمترش جزام میباشد.
امام محمد باقر(ع) از امام علی(ع) : انجیر را بخورید که برای قولنج نافع است ولی گوشت ماهی را کم بخورید ، که بدن را از بین می برد و بلغم را زیاد مینماید و نفس و روح را غلیظ میکند.
رسول خدا (ص) : بهار امت من انگور است[۲]
امام صادق (ع): بادروج(حوک) سبزی انبیاء است و پیامبر (ص) فرمودند: بادورج را از گیاهان بهشت است علی بن ابیطالب (ع) : با دروج سبزی ما و سبزی پیامبران پیش از من است.
امام صادق (ع): چیزی نزد ما محبوبتر از بنفشه نیست.
امام رضا (ع) : زیتون را داشته باشید چون آن مره(زهره) را میشکافد، بلغم را میبرد، پیها را محکم مینماید، اخلاق راخوب میکند نفس را پاک میگرداند وغم را میبرد.[۳]
جهت اینکه خواص کامل میوهها وسبزیها و تاکید بر مصرف آنها را در کلام ائمه معصومین و بزرگان بدانید و استفاده لازم را از کلام این بزرگوار ببرید میتوانید به کتابهای طب الرضا(ع)، طب صادق(ع) دورنمای از طب اسلامی، و… و کتابهایی که در این زمینه نوشته شده مراجعه فرمایید اما پایان بخش این مبحث روایت تولد حضرت زهرا(س) است پیامبر (ص) برای انعقاد نطفه ایشان غذاهای گیاهی مصرف کردهاند به این روایت زیبا توجه کنید.
انعقاد نطفه حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیه)
روزی پیغمبر اکرم(ص) در ابطح با امیر المؤمنین (ع) و جمعی از اصحاب نشسته بودند که جبرئیل نازل شد وگفت: خدای تعالی سلام میرساند و دستور میدهد که چهل شبانه روز از حضرت خدیجه دوری کن وخانه او نرو. آن حضرت این دستور را عملی کرد در حالی که روزها روزه میگرفت و شبها را به عبادت در خانه فاطمه بنت اسد میگذراند. یک روز عمار یاسر را نزد حضرت خدیجه فرستاد وگفتند: به او بگو علت نیامدن من به خانه تو برای رنجشی که از تو داشته باشم نبوده است. بلکه خدای تعالی امر فرموده که من این چنین کنم و در حق خود جز نیکی فکر نکن و خدای تعالی بر صبر تو در نزد ملائکه مباهات میکند. تو هر شب درب خانه را ببند و استراحت کن. من هم در خانه فاطمه بنت اسد هستم تا امر الهی برسد که ما بدانیم چه باید بکنیم. بعد از چهل روز جبرئیل خدمت آن حضرت رسید و سلام خدا را به آن حضرت رساند و میکائیل مقداری خرما وخوشهای انگور وجامی از آب بهشت برای افطار آن حضرت آورد وعرض کرد که: خداوند متعال امر فرموده که باید امشب از این میوه ها افطار کنی رسول اکرم (ص) که عادتش این بود هر شب موقع افطار دیگران را هم دعوت میکرد آن شب به امیرالمؤمنین (ع) دستور داد که درب خانه بنشیند ونگذارد کسی وارد خانه شود.زیرا باید غذا را تنها میل کند و شاید در همان شب بوده که پیغمبر اکرم(ص) فرمود: در شبی که به معراج رفتم جبرئیل در بهشت به من گلابی یا سیبی از درختان بهشتی داد ومن آن را خوردم. وقتی به زمین آمدم با حضرت خدیجه همبستر شدم. حضرت خدیجه به فاطمه (علیهاالسلام) حامله شد و لذا هر وقت من مشتاق بوی بهشت میشدم، فاطمه (علیها السلام) را می بویم واز همین جهت است که او«حورا انسیه» نامیده شده و هیچگاه حائض نمیشود وخون و نجاستی در زایمان و غیره نمیبیند[۴]
[۱] – محاسن ج ۲ ص ۵۴۳ – این روایات و احادیث از کتاب گیاهان داروئی
[۲] -محاسن ج۲ – ص ۴۵۸
[۳] - روایات و احادیث از کتاب گیاهان داروئی
[۴] – انوار الزهرا (ص)