نسخه قابل چاپ
نعاس در قرآن = خواب سبک = مدیتیشن امروز
نعاس خواب لحضه ای کوتاه و سبکی است که پس از تحمل مشقات یا کار فکری شدید برای افراد پیش می آید و از آن در آثار روانشناسان به عنوان « خواب لحظه ای » تعبیر شده است.
در دو جای قرآن کریم از نعاس به منظور تامین آرامش و از بین رفتن نگرانی و خوف از دل مومنان یاد شده است.
۱- در سوره آل عمران آیه ۱۵۴ که خداوند می فرماید : « پس آز آن اندوه خداوند به شما آرامش و ایمنی ارزانی داشت. چنانچه گروهی را خوابی آرام فرا گرفت . . . » که این آیه اشاره به جنگ احد دارد. که در ماجرای این جنگ به دلیل غفلت گروهی از سپاهیان مسلمان و همچنین عدم اطاعت از رسول اکرم (ص) شکستی بر مسلمانان وارد آمد و شرایط آنچنان خوفناک بود که عده کثیری از صحنه نبرد گریختند و گروه کمی از اصحاب که حضرت علی (ع) در راس آنان بودند به منظور حفاضت از جان رسول خدا (ص) پروانه وار گرد ایشان جمع شدند ، تا از گزند دشمنان اینان را محفوظ بدارند . در چنین وضعیتی به دلیل شرایط آشفته و استیلای وحشت خواب از چشمان افراد حاظر در صحنه رخت بر بسته بود و در نتیجه آنان دچار کسالت و خستگی روحی و جسمی گشته بودند. در این حال خدا به منظور بر طرف نمودن خستگی و رنج های روانی این مبارزان پایدار نعمت خواب سبک را به آنان عطا فرمود که به برکت این لطف الهی قوای خود را بدست آوردند و در جهت تجهیز نیرو ها و جمع آوری سپاهیان پراکنده اقدام نمودند و به ستیز با دشمنان دین و دیانت ادامه دادند.
۲- سوره انفال آیه ۱۱ که خداوند می فرماید: « به خاطر آور زمانی را خدا چنان آرامشی به شما عطا نمود که خواب سبک شما را در بر گرفت و از آسمان برایتان بارانی بارید تا تطهیرتان دهد و تحریکات شیتانی را از شما دور کند و دلهایتان را قوی کرده و قدم هایتان را استوار سازد. » و آین آیه اشاره به جنگ بدر دارد که نفرات کفار و مشرکین در این نبرد دو برابر مسلمین بودند و ـمامی آنها با ساز و برگ نظامی مناسب آن زمان برا مقابله با سپاه اسلام ، خویش را مهیا کرده بودند و با اتکا به چنین تجهیزات نظامی و تدارکات قوی احتمال شکست در ذهنشان خطور نمی کرد. در برابر مسلمین از نفرات کمتر و تجهیزات نظامی کمتری بر خوردار بودند. بر این اساس رعب و نگرانی فزاینده ای در ذهن و اندیشه مسلمین لانه کرده بود و با ملاحظه چنین وضعیتی شکست را برای خود امری حتمی می دانستند.
در این هنگام رسول خدا (ص) دست به دعا برداشتند و از پیشگاه خداوند خواستند تا او سپاهیانش را از این وضعیت رعب انگیز نجات بخشد و از خداوند آرامش دل های مسلمین را طلب کردند. دعای رسول خدا (ص) در دم مستجاب شد و با وجود آنکه ترس و اضطراب بر مسلمانان غلبه داشت و به دلیل وحشت وافر خواب از چشمانشان پریده بود ، پیروزی غرور آفرینی از آن مسلمانان گشت.
فخر رازی در تفسیر مفاتیح الغیب در ذیل آیه ۱۱ سوره انفال خاطر نشان نموده است که پس از آن آرامش و امنیت نصیب فرد می گردد.
حال با توجه به مطالب مذکور در می یابیم مدیتیشن ( آرامش ذهن ) و ریلکسیشن ( آرامش جسم ) نوعی حالت نعاس است که در قرآن کریم ۱۴۰۰ سال پیش از آن سخن به میان آمده.
از اثرات مدیتیشن و ریلکسیشن که مشابه به اثرات نعاس است ، در بعد جسمانی می توان به موارد زیر اشاره کرد.
- کاهش ضربان قلب
- آرامش در مقابل به وجود آمدن حوادث گوناگون
- رها شدن از استرس ها و فشارهای عصبی
- جلوگیری از به هدر رفتن انرژی
- استفاده مثبت و مناسب از انرژی و . . .
و در بعد ذهنی می توان موارد زیر را نام برد :
- افزایش یادگیری و خلاقیت فردی
- افزایش تمرکز و ثبات فکر
- تحول در آگاهی باطنی
- افزایش اعتماد به نفس و تقویت اراده و انگیزه
- کنار آمدن و هضم سریع مسائل دنیای افراد
- آرامش روح و روان که به طور کلی ( آرامش ذهن ) باعث هماهنگی بعد جسمانی و روحانی هر فرد شده و در نتیجه فرد را به سوی موفقیت رهنمون می کند.