نسخه قابل چاپ
نکاتی که باید هنگام تمرکز به آن توجه کرد
۱٫ موضوعاتی که فکر ما را منحرف داشته و خیال را قطع نماید احساسات مادی است که راجع به امور جسمانی می شود.
۲٫ توجه پیدا کردن حواس ظاهری به اوضاع محیط ماست یعنی چشم، گوش، لامسه، چشیدنی و بوئیدنی به جهتی توجه یافته و در تمرکز دادن از قوا بریدگی و قطع پیدا شود وقایعی که قبل از تمرکز قوا حادث شده و ما را تحت تأثیر قرار داده.
۳٫ وقایعی که در حین عمل اتفاق افتاده و ما را متوجه و متأثر داشته و ضمن اجراء عمل تمرکز قوا مجدداً در خاطر ما اعاده شود و بدون اختیار تفرقه حواس و انقطاع در فکر و ضمیر ما ایجاد نماید مخصوصاً اینگونه حوادث برای بازگشت در خاطر خیلی شدید التأثیرند و لاینقطع انسان را متذکر و خاطر را به خود جلب می نمایند.
اگر چه بازگشت اینگونه حوادث و جلب توجه انسان به اموری که مهم و نفرت انگیز و موذی به حیات بوده برای حفظ وجود و زندگانی در مخاطرات موذی واجب و نافع است و در آن حکمتی شایسته است ولی برای تمرکز قوای ما مانع بزرگ باشد.
اتصالاً ایجاد وفقه نموده و تفرقه ذهن را سبب می گردد و باید در مقابل اصرار و تجری آنها به بازگشت در خاطر مقاومت نموده و راه نداد تا عنان اختیار بدست ما افتد و قادر شویم که هر چه را نخواهیم نتواند داخل ضمیر ما شود مخصوصاً تجری و عود این حوادث در خاطر به قدری است که در رویاهای ما نیز داخل می گردد جوریکه هشتاد صدم رویاهای شبانه ما را حوادث مؤثر روزانه ما تشکیل می دهد مخصوصاً به مجرد شروع تمرکز قوا این حوادث و وقایع بنای دخول و رسوخ در خاطر را می گذارند و کشمکش شروع می شود آنها می خواهند خاطر را بسوی خود جلب نمایند و حیات را متوجه مناظر نفرت انگیز زندگانی نمایند ما می خواهیم خاطر خود را از هجوم آنها حفظ نمائیم فرقی که دارد اینجا است که آنها بدون انتظام و غالباً بدون اخذ نتایج مفید بر خاطر ما هجوم آور می شوند و ما می خواهیم آنها را با نظم و آرامش کامل و هر وقت که حکمت نفس اقتضاء کند به اراده و اختیاری آرام به ضمیر خود راه دهیم و با تمرکز دادن قوای نفس و قضاوت ضمیر خود آنها را رد یا قبول کرده و مورد استفاده قرار دهیم اگر مکرر بذل توجه شود این نکات به قدری بزرگ و مهم است که شایستگی دارد افکار بزرگان را بخود مشغول گرداند و ما را جز تذکر فعلاً وسیله برای تفهیم این نکات عالیه در این رساله کوچک نیست، همین قدر واجب می داند که مؤکداً اصرار نماید که این موضوع را مکرر و با دقت کامل تحت نظر توجه قرار دهند و عالمی از اسرار روان شناسی که در این چند سطر مندرج است ادارک نمایند مؤلف در ضمن این طبقه بندی می گوید حوادث گذشته و وقایع روزمره تا قبل از اجراء عمل تمرکز قوا اول آنها ذهن و خزائن خاطر ما را مملو می دارند مانند حباب هائیکه از دل آب بوجود آمده و چون به سطح آب رسند هوای آن خارج و محو می شوند ما نیز باید آن را مانند این حبابها از دریای متلاطم و پر آشوب نفس خارج و محو نمائیم مخصوصاً خوابهای روز که موجب قطع تمرکز قوا می شمارند.
۵٫ در مراقبات تمرکز قوا مؤثر وفی حد ذاته دارای فعالیت است این نوع افکار است که من بخوبی از عهده اجراء مقصود خود بر می آیم یا بالعکس از اجراء مقصود خود مأیوس هستم کاملاً موجب قطع تمرکز قوا و تفرقه ذهن است.
۶٫ موضوع فراموشی است اگر چه فراموشی خود انقطاع در امتداد فکر و تمرکز قوا است، ممکن است آنچه را برای مرکزیت دادن خیال خود در نظر گرفته اید فراموش نمائید و طبعاً تمرکز قوا دچار قطع و وقفه شود ولی دیگر نسیان چیزی در خاطر باقی نمی گذارد و رسوخی معین در ذهن ندارد.
۷٫ یک نوع قطع و وقفه دیگری هم برای ادامه و تجمع قوای ما هست که آن را نیم هذیان نامیده اند، آن عبارت است از جملات کوتاه و خاطره های محدود با رؤیاهای کوچک که ضمن اجراء عمل تمرکز قوا دفعتاً وارد ذهن شده و بخاطر می آید و قوای ذهنی ما را قطع می کند و مانع تمرکز می گردد ولی برای این قسم قطع ها حقیقتی هم موجود است مانند جریان قوه کهربائی تلگرافات بی سیم که ضمن مخابرات یک مرتبه قطع می شود یعنی جریان های مختلف که شاید بعضی از پرتو اراده زنده وجودات خارجی و عقلانی باشند که در فضا سیر می کنند و آنها سبب قطع جریان برقی تلگراف بی سیم می شوند برای ما نیز ممکن است همین موضوع موجود باشد، یک جریان های الهامی و اثرهای وجودات زنده ذی روح در فضا سیر می کند که باید به ما برسد و ما آنها را دریافت نمائیم بالاخره این قطع شده ها ایجاد یک طوفانهای عمدی عصبی است که نفس ما در معرض آن واقع می شود و فقط علت آنهم تنها موضوع تمرکز قوا است که ما قبل از اینکه شروع به این عمل کنیم این تأثیرات مهم و جریانهای فضائی را ادراک نمی کردیم و تمرکز قوا جوری نفس ما را احساس و بیدار می نماید که ممکن است یک هندوئی ضعیف از اقصاء بلاد هند الهامات و اراده خود را در این فضای لایتناهی به جریان آورد و ما عیناً مانند تلگراف بی سیم آن را بگیریم و حتی با مردمی آشنا که دارای قدرت های روحی باشند به این وسیله مکالمه فضائی نمائیم.
پس به این نتیجه می رسیم که بواسطه تحقق تمرکز قوا اولاً هر چه را بخواهیم بدست آوریم با قوت فکر و قدرت قوای باطنی خود تمام زیر و رو و جزئیات را درک می کنیم، دوم هر چه منظور ما است تا هر درجه مایل باشیم در خاطر خود نگاه داریم.
سوم هر چه را نخواهیم نتوانند وارد ذهن ما شود و نفس ما را مشغول دارد.
چهارم اراده خود را به هر کجا و در دماغ هر کس در هر وقت بخواهیم القاء کنیم و فکر خود را به هرکس بخواهیم مانند برق برسانیم که مخاطب ما نیز در همان دقیقه همین فکر و احساساتی را که ما کرده ایم داشته باشد و چون به این مقام رسیدیم قوای لطیفه نفس ما شروع می کند به نور افشانی و مانند هجوم قوه کهربائی ذهن مشغول ریزش پران آرام آرام که منظور ما است می گردد که می توان احساس نمود این است مقام (دهیانا) که نقطه آمال هندو است.
به علاوه ما می دانیم که قوه ابداع و اختراع در یک نفس و حالت نبوغ جز این نیست که آنها بالطبیعه و بواسطه مداومت طولانی در عمل مراقبه و فکرهای عمیق خود قادر می شوند که فکر خود را با تمام قوتی که دارد روی یک امر اختراع معین جمع نمایند و تا حدی قوای خود را مرکزیت دهند تا از عهده درک جمیع دقایق مستوره اختراع برآیند و البته اگر بتوانند قوای باطنی را از تشتت و تفرقه حفظ کنند هرگز قادر به درک اسراری که موجب کشف جدید آنها است نخواهند گردید، موضوع تمرکز قوای دماغی حتی در امور عادی روزانه ما عموماً شرط زندگانی است که هر کس قوی تر است موفق تر و در زندگانی اجتماعی غالب تر وقاهر تر است. چو رسید برا اینکه این تمرکز تحت انتظام عاقلانه کشیده و از راه درست و ایمان کامل به اجراء و تکمیل آن قیام کند و بتواند و بداند که چه می کند باز هم این موضوع را در فصل آتیه روشن تر بیان خواهیم نمود که محسوس شود تمرکز قوا و تأییدات باطنی با یکدیگر توأم است و هر کجا این قدرت وجود یابد نفس انسان مانند دریائی متلاطم و مانند سحابی آبستن بما مدد نامحدود می رساند که به جز این موقع نفس و ذهن را ذره ای نمایش نیست.