فَلْیَنظُرو الانسنُ إِلَی طَعَامهِ

آدمی به غذای خود به چشم خرد بنگرد.

قرآن کریم سوره عبس آیه ۲۴ به نام خدا

مقدمه:

رژیمهای غذایی عوامل کلیدی در بقاء تعادل تمامی سیستمهای خارجی و داخلی بدن می‌باشند. تعادل شیمیایی و هورمونی، سیستم عصبی، تعادل اسید وباز،تعادل بین اکسیژن و دی اکسید کربن تداخلات با یونهای مثبت ومنفی،تعادل بین حالتهای یین ویانگ و غذا و برتری رژیم غذای ساتویک بهمراه تأثیرات محیطی دیگر، همگی از انتخاب، کیفیت و آماده سازی غذای روزمره تأثیر می‌پذیرد.نتایج حاصل از فرآیند تغذیه (هضم، جذب و متابولیسم) ارتباطات در سطوح متفاوت فعالیت زندگی انسان را خلق، متاثر، تعدیل و تنظیم می‌نماید این سطوح شامل تکامل بعد فراوانی (متافیزیکی) فیزیولوژی ، عواطف ، ادراکات و محیط است.

تمامی غذاهای گیاهی و فرآورده‌های آنها، که با ساختار ژنتیکی و بیولوژیکی انسان متناسب هستند همواره رژیم غذایی مناسبی در تمامی فرهنگها وتمدنها در طول تاریخ بوده‌اند و همواره تأثیرات بسیار زیادی برذهن و تکامل روحی انسان از یک طرف و سلامت جسمانی انسان از طرف دیگر را منجر می‌گردیده که همواره اساتید عرفانی ، یوگی‌ها، متافیزین‌ها، اساتید علوم تغذیه به شاگردان و اطرافیان خود جهت سلامتی روحی و جسمی سفارش‌ کرده‌اند.

سالهای سال مردم جهان بر اساس راهنمایان معنوی خود (پیامبران و انسانهای الهی) تغذیه می‌کردند و به محض گرفتن فاصله از این دستور عمل‌ها و عوض کردن روش تغذیه‌های طبیعی (غافل شدن اثر غذا بر ذهن و جسم) انواع مختلف بیماریهای روحی و جسمی ناشی از تغذیه ناسالم نمودار گشت.

اینک پس از طی دوره زمانی کامل،آژانسهای علمی پزشکی به این نتیجه رسیده‌اند که رژیمهای مبتنی بر غذاهای سنتی (گیاهی) عوامل موثری در سلامت جسمانی ذهنی و رفتاری هستند.

نزدیک است که جامعه علمی جدیدکند  که تمامی مشکلاتی که جامعه مدرن را در معرض خطر قرار می‌دهند به سادگی با رعایت رژیم غذایی مناسب کاملاً قابل پیشگیری می‌باشند.

و رسیدن به این نقطه یعنی رسیدن به تکامل واقعی جسمانی و ذهنی انسان که همانا همیشه مورد توجه راهنمایان دینی و معنوی بوده است.

در این مجموعه «متافیزیک و گیاه‌خواری» در بخش اول کتاب با فوائد فیزیکی گیاه‌خواری، مواد مورد نیاز بدن، تأثیر گیاه‌خواری بربعد فیزیکی، نظرات ائمه معصومین(ع)، دانشمندان فلاسفه، پزشکان در این مورد و تأثیر منفی فرآورده‌های حیوانی آشنا می‌شوید و در بخش دوم کتاب که سیستم خاص ومنحصر به فرد در آن طراحی شده ابتدا با تأثیرغذا بر روح ، ذهن، چاکراها، چشم سوم، ادراکات فراحسی و… آشنا می‌شویدآنگاه یک برنامه ۴۰ روزه گیاه‌خواری و مدی تیشن (مراقبه) در این کتاب طراحی و برنامه ریزی شده است که فرد می‌تواند با انجام این برنامه ها به توانمندیهای جسمانی و روحانی بسیار خوبی رسیده و تأثیر تغذیه در ذهن وجسم را عملاً تجربه نماید.

در اینجا فرصت را مغتنم شمرده از کلیه عزیزانی که این حقیر را در جمع آوری این مجموعه یاری کرده‌اند و عزیزانی که از حاصل زحماتشان در این کتاب استفاده شده کمال تشکر و قدردانی را بنمایم. انشاالله که این مجموعه مورد توجه مطالعه کنندگان عزیز قرار گیرد.

۲۵/۱۰/۸۵

سالم جعفری

انواع رژیم‌های گیاهخواری:

۹ رژیم گیاهخواری وجود دارد، که عبارتند از:

۱- Lacto – Vegeterian : رژیمی است که علاوه بر منابع گیاهی از فرآورده‌های لبنی نیز در برنامه غذایی استفاده می‌شود.

۲- Ovo – Vegeterian : علاوه بر منابع گیاهی از تخم مرغ نیز استفاده می‌شود.

۳- Lacto – ovo – Vegeterian : متداول ترین و راحت ترین نوع گیاهخواری است که از منابع گیاهی، شیر و تخم مرغ استفاده می‌شود.

۴- Macrobiotic – Vegeterian : این گروه ، گیاهخوار سرسخت هستند که فقط از سبزیجات غلات و حبوبات استفاده می‌کنند. این رژیم شامل ۱۰ سطح است که این سطوح بر اساس افزایش محدودیت غذایی شماره گذاری می‌شود و ممکن است در برنامه غذایی آنها ماهی اضافه شود.

۵- Semi – Vegeterian : یعنی نیمه گیاهخوار وافرادی هستند که گیاهخوار سرسخت نیستند و فقط گوشت قرمز از برنامه غذایی آنها حذف می‌شود.

۶- Vegan : گیاهخواران مطلق هستند که هر فرآورده‌ای که از حیوان به دست بیاید مثل شیر، تخم مرغ و یا عسل و حتی افزودنی‌های غذایی در برنامه غذایی آنها وجود ندارد و رژیم آنها فقط شامل سبزیجات غلات، حبوبات، انواع مغزها و انواع دانه‌ها و میوه‌جات است.

۷- Pasco – Vegeterian : رژیم این گروه شامل منابع گیاهی و ماهی است.

۸- Pollo – Vegeterian : رژیم این گروه شامل منابع گیاهی و مرغ است.

۹ – Fruiterian : فقط از میوه‌جات تازه وخشک شده، انواع مغزها، عسل و روغن زیتون استفاده می‌کنند.

که البته با توجه به شناختن این ۹ گروه که آنها را به توان به سه گروه لاکتو (Lacto) ، اوو (Ovo)  و  وگان(Vegan)  تقسیم کرد می‌توانیم رژیم گیاهخواری دلخواه خود را پیدا کنیم و آنچه منظور ما در این کتاب است سیستم ۴۰ روزه وگان می‌باشد که البته باید توجه داشته باشید که ما معتقدیم هر متافیزین  یا استادی که با علوم ماورائی ارتباط دارد باید سالی ۳مرتبه دوره ۴۰روزه گیاهخواری وگان را به ترتیب در اول سال، وسط وآخر سال انجام دهد و به برگزاری کامل سیستم وگان در تمام طول عمر معتقد نیستیم البته دوره لاکتو اگر همیشگی باشد. بسیار تأثیر گذارخواهد بود.

آیا گیاهخواران با کمبود انواع پروتئین‌ها،مواد معدنی‌، مواد لیپیدی‌، گلوسیدها و … روبرومی‌شوند.

شبهه‌ای که در مورد گیاهخواری وجود دارد ومعمولاً افراد زیادی را از استفاده از این سیستم‌ها غذایی باز می‌دارد این است که فرد گیاهخوار دچار کمبود انواع پروتئین‌ها، مواد معدنی، لیپیدی‌ها، گلوسیدها و … می‌شود که در این مبحث به بررسی کامل ودقیق این موضوع می‌پردازیم.

برای اینکه بهتر این موضوع روشن شود ابتدا به بررسی غذاهای مورد نیاز بدن انسان (شش نوع ماده) می‌پردازیم.

انواع غذاهای مورد نیاز بدن انسان: بدن انسان به شش نوع ماده غذایی نیاز دارد که عبارتند از :

۱- آب ۲- مواد معدنی ۳- مواد پروتئینی ۴- مواد لیپیدی۵-مواد گلوسیدی ۶- ویتامین‌ها

هر یک از مواد غذایی شش گانه به میزان معین برای انسان ضرورت دارد تا هم ساختمان‌ بدن از نظر ترکیب شیمیایی تعادل خود را حفظ کند و هم رشد ونمو و ترمیم صورت گیرد و هم تولید انرژی لازم برای انجام اعمال حیاتی تأمین گردد.

۱- آب: در حدود وزن بدن انسان را آب تشکیل می‌دهد ونیاز یک انسان بالغ درشبانه روز به آب حدود ۲۵۰۰گرم می‌باشد.

آب علاوه بر اینکه در ساختمان بدن شرکت دارد در بسیاری از اعمال و فعل و انفعالات شیمیایی و حیاتی نقش مهم و اساسی دارا می‌باشد. آب از راه نوشیدن و یا همراه با غذاهای دیگر به بدن می‌رسد.

۲- موادمعدنی: موادی چون کلسیم، سدیم، پتاسیم، آهن، کلر، ید، مس، منگنز وغیره از مواد معدنی هستند که هر یک نقش مهم و اساسی در بدن ایجاد می‌نمایند.به طور مثال آهن درساختمان هموگلوبین خون و ید در ساختمان تیروکسین که هورمون غده تیروئید است شرکت دارد.

۳-مواد پروتئینی: بخش مهمی از ساختمان سلول‌هاو بافتهای بدن از پروتئین‌هاست این مواد در رشد و نمو وترمیم  نقش مهم واساسی دارند و در ساختمان هورمون‌ها، آنزیم‌ها و انواعی از ویتامینها شرکت دارند. میزان نیاز انسان به این‌مواد در شبانه روز حدود ۱ گرم به ازای هر کیلوگرم می‌باشد.

۴- مواد لیپیدی (چربیها): از اجزاء ساختمانی سلولها و بافت‌ها هستند و در اثر اکسیداسیون در داخل سلول‌ها مقدار زیادی انرژی تولید می‌کنند.

در مورد چربیها دو اصطلاح اشباع شد و اشباع نشده بکار می‌رود. چربیهای اشباع شده در دمای معمولی به حالت جامد نزدیک‌ترند و غالباً در بدن جانوران ساخته میشوند و چربیهای اشباع نشده به حالت مایع نزدیک ترند و بیشتر در گیاهان ساخته می‌شوند.

۵- گلوسیدها: نام دیگر این مواد هیدراتهای کربن یا مواد نشاسته‌ای وقندی است که در دانه‌های گندم ، جو، برنج، ذرت، ماش و همچنین سیب‌زمینی فراوان است مواد گلوسیدها دراثر گوارش و تجزیه به واحدهای سازنده خود که (اوز)نامیده می‌شود تبدیل می‌شوند مواد گلوسیدی اصولاً برای تولید انرژی به کار می‌روند.

۶- ویتامین‌ها: ویتامینها گروهی از مواد غذایی هستند که در ساختمان‌ سلول‌ها و بافتها شرکت ندارند ولی وجود آنها به مقدار بسیار کم برای انجام اعمال حیاتی و شیمیایی ومتابولیسمی لازم است ویتامین‌ها به دو گروه تقسیم می‌شوند که عبارتند از ویتامین‌های محلول در آب و ویتامین‌های محلول در چربی، ویتامین (گروهB) و همچنین ویتامین ( C ) محلول در آب هستند و ویتامین‌های (A _ D _ E _ K) محلول در چربی‌ می‌باشند، در حدود ۴۰ نوع ویتامین‌ شناخته شده که ۱۲ نوع آنها برای انسان ضروری هستند و باید در جیره غذایی منظور شوند: برخی از انواع ویتامین در بدن ساخته می‌شود. میزان نیاز انسان به انواع ویتامینها حدود ۱۴/۰ گرم در شبانه روز است.

این سوال را خیلی از علاقه مندان یا کسانی که با تجویز این سیستم مخالف هستند می‌پرسند و باید بگوییم که (به غیر از مواردی اندک) گیاهخواری باعث کمبود هیچ کدام از موارد نامبرده در بدن نمی‌شود.

مثلاً در مورد پروتئین‌ها می‌توانید به این آمار و ارقام توجه کنید.

۱۱/۰ از سیب‌زمینی ۸% از پرتقال و ۲۶% از لوبیا را پروتیئن تشکیل می‌دهد.اگر فکر می‌کنید این درصد از پروتئین ناچیز است پس بگذارید مثال دیگری بزنیم.

نوزادان با تغذیه از شیر مادر طی ۶ماه اول زندگی وزنشان دوبرابر می‌شود و پروتئین لازم برای این افزایش وزن حیرت انگیز را فقط از طریق شیر مادر بدست می‌آوردند. حالا فکر می‌کنید شیر مادر حاوی چند درصد پروتئین است؟

تنها ۵% از شیر مادر از پروتئین تشکیل شده است، پنج درصد ناقابل ! از همه اینها گذشته مگر یک آدم زنده روزانه به چه مقدار پروتئین احتیاج دارد.این مقدار که به نام RDA شناخته میشود ۸% است (۸% به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) یعنی یک فرد ۶۰ کیلویی روزانه ۴۸ گرم پروتئین میخواهد البته ورزشکاران و آنهایی که فعالیت بدنی شدیدتری دارند، ممکن است به مقادیر بیشتری (۱ تا ۵/۱ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) پروتئین نیاز داشته باشند، این مقدار پروتئین به آسانی از طریق گیاهخواری نیز تأمین می‌شود گذشته‌از اینها، مصرف بیش از حد پروتئین می‌تواند عوارض ناخوشایندی مانند مشکلات استخوانی و آسیب‌های کلیوی در پی داشته‌ باشند اگر بیش از آنچه بدن نیاز دارد پروتئین مصرف کنید یکی از این دو اتفاق برایتان پیش خواهد آمد. یا پروتئین اضافه در فرایندهای اکسید‌اسیون تجزیه می‌شوند و به شکل موادی در می‌آیدکه به کلیه‌ها آسیب می‌رساند و یا اینکه به شکل چربی در بدن ذخیره می‌شود. هیچ یک از این دو اتفاق هم چندان خوشایند نیست؟

اما پروتئین حیوان چیز دیگری است!

بله محققان به پروتئین منابع حیوانی می‌گویند پروتئین کامل چرا؟ چون هر ۹ اسیدآمینه «ضروری» در آن وجود دارد از طرف دیگر هیچ منبع گیاهی واحدی را نمی‌شناسیم که این ۹ اسید آمینه ضروری را به صورت یکجا در اختیارمان بگذارداما جای نگرانی نیست! چرا که با مصرف ترکیبی از منابع گیاهی مختلف می‌شود تمام این اسید‌آمینه‌های مورد نیاز برای بدن را تأمین‌ کرد مثلاً وقتی فردی برنج با لوبیا مصرف می‌کند یا هنگامی که برای صبحانه کره بادام زمینی بر روی نان خود می‌مالد در واقع به پروتئین کامل دست می‌یابد.در واقع مخلوطی از حبوبات و غلات و انواع مغزها چون(بادام زمینی ، فندق، بادام، گردو و عسل) نیز این خاصیت را می‌‌تواند داشته باشد البته ضرورتی ندارد که الزاماً هر روز ترکیبی خاص از مواد گیاهی را مصرف کنید تا به پروتئین کامل دست پیدا کنید فقط کافی است برنامه غذایی‌تان متنوع باشد.(البته با مشورت یک متخصص تغذیه)

مواد معدنی را در کدام غذاها می‌توان یافت؟

موادی چون آهن، کلسیم، روی، پتاسیم،… را نیز می‌توان از منابع گیاهی نامبرده استفاده کرد.

آهن: به دو شکل‌همی(heme) وغیر همی (non-heme) وجود دارد که نوع اول آهن متصل به رنگدانه هم است و از غذاهای حیوانی تامین می‌شود و نوع دوم آهنی است که فاقد این رنگدانه‌ می‌باشد.

غذاهای گیاهی حاوی این  نوع آهن هستند(non-heme) اما نکته مهم این است که نوع غیر همی کمتر از نوع همی بوسیله بدن جذب می‌‌شود. جذب آهن از غذاهای گیاهی ۱۰-۱ در صد و از غذاهای حیوانی ۲۰-۱۰ درصد می‌باشد به همین جهت برای افزایش جذب آهن از غذاهای گیاهی مصرف همزمان یک منبع ویتامین ث مانند آب پرتقال، سبزیجات دارای برگ تیره ، گل کلم ، گوجه فرنگی یا مرکبات به گیاهخواران توصیه می‌شود. منابع عمده آهن در رژیم گیاهخواری عبارتند از:

باقلای خشک، اسفناج، سبزیجات برگ دار، سبزیجات تیره، دانه‌ها حبوبات، همه انواع نان گندم، گیاهان تیره، نخود یاحبوبات بویژه‌ عدس و لوبیای قرمز، زرد آلو و انجیر.

روی: همه انواع دانه‌ها، نان گندم، آجیل، عدس،مخمر آبجو، سبزیجات، جوانه گندم.

کلسیم: کلم سبز، کلم پیچ، شلغم، کنجد، مغز بادام، عصاره سویای غنی شده، دانه‌ها، جوانه‌ها، تخمه آفتابگردان، میوه‌های خشک وآب پرتقال.

پتاسیم: بهترین منبع پتاسیم موز است گرچه اسفناج و سیب زمینی نیز منابع گیاهی خوبی برای آن هستند.

ویتامین‌ها:

در مورد ویتامین‌ها به غیر از ویتامین که در فراورده‌های گیاهی بسیار به ندرت وجود دارد (ولی با وجود این پایین بودن آن در پلاسمای خون گیاهخواران بندرت دیده می‌شود  بقیه دسته ویتامین‌ها مثل در انواع سبزیجات تازه، دانه‌ها، جوانه‌ها، غلات، میوه‌ها و … دیده می‌شود.

در مورد لیپیدها و گلوسیدها نیز در بحث مربوطه به آنان توضیح داده شد البته باز هم تاکید می‌کنیم که دوره گیاهخواری فقط ۴۰ روز به طول می‌انجامد بنابراین معمولاً برای شخص حتی در صورت تامین نشدن کامل منابع نامبرده ایجاد مشکل نمی‌کند و در مواردی مصرف غذاهای حیوانی علی الخصوص در سیستم گیاهخواری لاکتو و اوو نیز می‌تواند برای بدن بسیار هم مثمرثمر باشد.

با این تفاسیر و شرحی که بر مواد مورد نیاز بدن گفته شد گیاهخواران با کمبود منبع خاصی روبرو نخواهند شد.

شاید گمان کنید که اعتقاد به گیاهخواری عقیده‌ای جدید مربوط به عصر حاضر است و تنها اطواری بهداشتی یا از سر انسان دوستی به‌ حساب می‌آید، اما سابقه تاریخی موضوع را می‌توان تا ابتدای تکامل موجودات انسانی دنبال کرد.

کالین اسپنسر نویسنده کتاب «تاریخ گیاهخواری» می‌نویسد که اجداد انسان نمای ما در طول دوره ۲۴ میلیون ساله تکامل خود، ۵/۱ میلیون سال را تقریباً با رژیم غذایی گیاهی مطلق گذراندند وتنها گهگاه از حشرات یا کرمها تغذیه می‌کردند. به گفته اسپنسر فقدان گیاهان و میوه‌های متنوع ممکن است دلیل نابودی انسان نئاندرتال و باقی ماندن انسان کرو- مانیون‌ها جد مستقیم ما باشد. کرو- مانیون‌ها در سرزمین‌های با آب و هوای معتدل‌تر زندگی می‌کردند و به آسانی به منابع فراوان گیاهان و میوه‌ها دسترسی داشتند اما نئاندر تال‌ها که در پهنه‌های یخزده شمال اروپا زندگی ‌می‌کردند، مجبور بودند که صرفاً از گوشت تغذیه کنند. اعتقاد به گیاهخواری و اجتناب از تغذیه از گوشت همچنین ریشه‌های مذهبی و فلسفی کهنی دارد. در او پانیشادهای هندو که حدود ۳۰۰۰ سال پیش نوشته شده‌اند از آموزه «تناسخ» مخالفت با خوردن گوشت حیوانات منتج می‌گردد.روحانیون بودایی حق کشتن حیوانات یاخوردن گوشت حیوانات یا خوردن گوشت را ندارند مگر آنکه بدانند که حیوان به خاطر آنها کشته نشده است.معتقدان به آئین «جین» (Jains) از عقیده عدم خشونت نسبت به هر موجود زنده (آهیمسا) پیروی می‌‌کنند و بر این اساس گوشت نمی‌خورند. در سنت یهودی- مسیحی آنچنان که از سفر«آفرینش » در«تورات» و توصیف باغ عدن برداشت می‌شود غذای ایده‌آل انسانی گیاهی است، اما آن چنان که از کتاب «نوح» در تورات بر می‌آید پس از طوفان نوح خوردن گوشت مجاز می‌شود. بسیاری از مسیحیان اولیه گیاهخوار بودند از جمله فرقه پدران صحرا، بعدها هم اعضای برخی از فرقه‌ها مسیحی مثل بندیکتن‌ها گیاهخواری را ترغیب می‌کردند اما تنها اقلیت‌هایی از مسیحیان و یهودیان بر اساس عقیده مذهبی به گیاهخواری می‌پرداختند.

در میان فیلسوفان یونان و روم باستان اعتقاد به گیاهخواری قوی‌تر بود.اولین چهره برجسته در میان آنان که به گیاهخواری معتقد بود فیثاغورث است که در انتهای قرن ششم قبل از میلاد می‌زیست. رژیم غذایی فیثاغورثی شامل اجتناب از خوردن گوشت حیوانات سلاخی شده بود. اخلاق فیثاغورثی که بین سال‌های ۴۳۰ تا ۴۹۰ پیش از میلاد به صورت یک آئین فلسفی در آمد که به بر پا کردن قانونی جهانشمول ومطلق گرایش داشت که از جمله با حکم به عدم کشتن مخلوقات زنده برای اجتناب از خونریزی بی رحمانه بخصوص قربانی کردن حیوانات و تغذیه از گوشت همراه بود. فیثاغورثیان با توجه به این گرایش، به وجود یکسان روح در انسان وحیوان قائل بودند و لذا کشتن حیوانات را منع می‌کردند. البته آنها رژیم غذایی گیاهی را سالمتر هم می‌دانستند، افلاطون هم در نوشته‌هایش نظرات تقریباً مشابهی را با فیثاغورثیان ابراز می‌کند. پلو تارک مورخ مشهور رومی در انتهای قرن اول یا ابتدای قرن دوم پس از میلاد در نوشته‌ای با عنوان «درباب خوردن گوشت» به بحث مشروحی در طرفداری از گیاهخواری بر مبنای لزوم رفتار منصفانه انسان‌ها نسبت به حیوانات می‌پردازد. در قرن اولیه پس از میلاد با رواج یافتن مانویت اعتقاد به گیاهخواری شایع می‌شود. گیاهخواری در عقاید مانویان عقیده‌ای محوری بود و مسیحیان که مانویان را ملحد می‌شمردند به شدت از این عقیده‌ انتقاد می‌کردند وآن را «شیطان پرستان گیاهخوار» می‌نامیدند. در دوران رنسانس در اروپا خوردن گوشت با هاله‌ای از ثروت و قدرت احاطه شد و تنها راهبان مسیحی با امید تقرب به خدا از خوردن آن پرهیز می‌کردند. در انگلستان از قرن هفدهم، زمانی که عقاید رادیکال در زمینه‌های مختلف رواج یافت، اعتقاد به گیاهخواری به تدریج شروع به رشد کرد. فرقه‌های مذهبی با اعتقاد به پرهیز از خوردن غذاهای حیوانی شروع به ظهور کردند

و اعتراض های اخلاقی بر مبنای بیزاری از بهره کشی از حیوانات آغاز شد. «تاماس تریون» یکی از معتقدان برجسته گیاهخواری در ابتدای قرن هفدهم در انگلیس بود

که رژیم غذایی گیاهی و اجتناب کامل از خوردن گوشت حیوانات را در نوشته ها و تعالیمش ترویج می کرد.

عقاید«تریون» تأثیر مهمی برفرقه مسیحی«کواکرها» (Quakers) گذاشت و بعدها با مهاجرت کواکرها به آ مریکا این تعالیم «بنجامین فرانکلین»، یکی از «پدران بنیانگزار» ایالات متحده را تحت تأثیر قرار داد که یکی از کتابهای او به نام «راه سلامت» را خوانده بود. اعتقاد به گیاهخواری در طول قرن هجدهم ادامه یافت و به عنوان نمونه در آن دوران دکتر«ویلیام لمب» رژیم غذایی گیاهی را برای معالجه سرطان به بیمارانش توصیه می کرد. با آغاز قرن نوزدهم با اوج گرفتن احساسات نوع دوستانه و اعتقاد به رفتار انسانی با حیوانات گیاهخواری تجدید حیاتی دوباره یافت. جنبش گیاهخواری اکنون دلیلی واقعی برای گسترش خود داشت، چرا که اکنون غلات و سبزیجات در اروپا به وفور تولید می شد و در دسترس هم بود. بسیاری از استدلال ها در طرفداری از گیاهخواری که تا زمان حاضر ادامه یافته اند و بعداً به طور مشروح به آن می پردازیم، در آن عصر هم رواج داشتند، مانند این که خوردن گوشت برای سلامتی بد است، کشتن حیوانات سبعانه و غیر طبیعی است، و این که دامداری نسبت به کشت غلات و سبزیجات که میزان بیشتری غذا به ازای هر واحد سطح تولید می کند، اتلاف اقتصادی به حساب می آید. در سال ۱۸۴۷ در یک گردهمایی در شهربندری «رمیسگیت» در انگلیس انجمن گیاهخواری «Vegeteriansociety» بنیاد نهاده شد وبعدها شعبه هایی در سایر شهرهای انگلیس دایر کرد. از آن به بعد اصطلاح Vegeterian (گیاهخوار) جایگزین اصطلاح غذای فیثاغورثی شد. بسیاری از اعضای این انجمن در آن زمان اعتقاد داشتند که نمک و ادویه موادی محرک هستند و به اندازه ی الکل برای سلامتی زیان آورند؛ در نتیجه غذاهای گیاهخواری آن بسیار بی بو و بی مزه بودند. در این دوران در انگلیس اعتقاد به گیاهخواری با جدیت اخلاقی و نیک رفتاری و درجات بالاتر پیراستگی روحی و شرافت معنوی معادل دانسته می شد طرفداران گیاهخواری در آن زمان کاملاً پیرو پرهیز کردن از الکل هم بودند. اما از آنجایی که صنعت گاوداری انگلیس نیرویی مثبت برای رشد امپراتوری بریتانیا محسوب می شد، اعتقاد به گیاهخواری به سرعت به وسیله گروه های صاحب قدرت و ثروت به سطح یک جوک تنزل مقام یافت. قرن نوزدهم از انگلیس گروهی از اندیشمندان و ادیبان هم طرفدار گیاهخواری بودند از جمله «پرسی سلی»، «هنری سالت» و «جورج برنارد شاو». هنری سالت مصلح اجتماعی که در سال ۱۸۹۱ «مجمع نوعدوستی» را بنیاد نهاد که از جمله اهداف آن منع شکار حیوانات به عنوان یک ورزش بود و در سال ۱۸۹۲ پیشگام نوشتن کتابی می شود در مورد طرفداری از حقوق حیوانات به نام «حقوق حیوانات: ملاحظه شده در رابطه با پیشرفت اجتماعی» را نگاشت. جورج برنارد شاو هم می گفت از نوشته های آموخته شده از سالت در نمایشنامه هایش استفاده کرده است. در همان زمان شوپنها ور فیلسوف مشهور اظهار می کرد که اگر به همین خاطر نبود نژاد انسان میتوانست  بدون غذا در شمال زندگی کند اخلاقاً ما باید گیاهخوار می بودیم، با شروع قرن ۲۰ بیستم و در گرفتن جنگ جهانی اول طرفداری از صلح و اعتراض به جنگ با اعتقاد به گیاهخواری در انگلیس در هم آویخت معتقدان به گیاهخواری به علت مخالفت با جنگ متحمل تاوان سنگینی از سوی جامعه ای شدند که اجتناب آنها از جنگیدن را خیانت می دانست. بسیاری از آنها به این علت زندانی شدند و ۷۰ نفر از گیاهخواران معترض از روی وجدان به جنگ در زندان ها به علت رفتار خشن از جمله عدم امکان بقا با غذاهای زندان مردند، اعتصاب غذایی که به دنبال آن انجام گرفت، باعث شد که رژیم غذایی گیاهخواری برای این زندانیان برقرار شود. در سال ۱۹۴۴ «السی شیر گلر» و «دانالدواستون» انجمن گیاهخواران مطلق بریتانیا (Vegan Societyuk) را بنیانگذاری کردند کلمه Vegan که از سه حرف اول و دو حرف آخر کلمه «Vegeterian» مشتق شده بیانگر این بود که اعتقاد به گیاهخواری مطلق (Veganism) از اعتقاد به گیاهخواری (Vegete ricanism) آغاز می شود و آن را به نتیجه منطقی اش می رساند. در آن زمان کلمه Vegan برای این ساخته شد که آن گیاهخواری که به دلایل اخلاقی با زیست محیطی فرآورده های حیوانی اعم از گوشت،شیر، پشم، چرم را از همه حوزه های زندگیشان حذف می کندتاخودرا از افرادی که صرفاً از خوردن گوشت اجتناب می کنند متمایز کند. البته امروزه کلمه Vegan گاهی به معنای گیاهخوار مطلق یعنی کسی که صرفاً از فرآورده های گیاهی تغذیه می کند و هیچ فرآورده حیوانی حتی شیر و تخم مرغ را مصرف نمی کند هم به کار می رود بدون این که لزوماً بار اخلاقی داشته باشند. گرچه طرفداری از گیاهخواری در طول قرن بیستم ادامه یافت اما به خصوص در دهه ۱۹۷۰ بود که این اندیشه از طریق استدلال هایی ازحوزه هایی مختلف قدرتی مجدد یافت.

اولین حوزه مربوط به سلامتی و بهداشت بود. آمارهای به دست آمده از پژوهش پزشکی نشان می داد که افراد دارای رژیم غذایی گیاهی کمتر به بیماریهای قلبی، سرطان یا پوکی استخوان دچار می شوند. (البته این مبحث در بخش خود کاملاً بررسی خواهد شد) در حوزه دوم بر ملاحظات بوم شناختی در مورد خوردن گوشت و ناپسندی و اتلاف منابع از طریق دامداری تکیه میشود. از زمان انقلاب صنعتی به بعد استفاده از ماشین ها افراد را قادر کرده است که محیط شان را در حدّی فراتر از توانایی اکوسیستم ها برای سازگاری تغییر دهند. زمینه سومی که طرفداران گیاهخواری استدلال هایشان را برآن استوار کردند، ارزیابی مجدد مسئله حقوق حیوانات بود. در دهه ۱۹۷۰ دو کتاب مهم منتشر شد که از دو دیدگاه مختلف به طرفداری از حقوق حیوانات پرداختند. یکی از آنها کتاب «آزادی حیوان» (Animal Liberation) نوشته پیترسینگر بود. پیترسینگر که یکی از بینانگذاران ایدئولوژیک نهضت حمایت از حقوق حیوانات عصر حاضر به حساب می آید، رویکرد فلسفی خود به وضعیت اخلاقی حیوانات اصولاً بر مفهوم حق استوار نمی کند، بلکه آن را بر اصل «ملاحظه برابر علایق» (equal consideration of interest) قرار می دهد.[۱]

در حوزه چهارم: اساتید علوم غریبه و متافیزین ها هستند که معتقدند با استفاده از رژیم گیاهخواری مقطعی و در هنگام ریاضت ها و مدی تیشن های خاص انرژی حیاتی گیاهان را بدست آورده و این اعمال بر روی چاکراها اثرات مثبت خواهد گذاشت که البته به بررسی کامل این موضوع در مباحث بعدی پرداخته خواهد شد.

[۱] – روزنامه شرق

نمی توان به طور قطع و یقین گفت که با گیاهخواری می توان به طور کامل جلوی همه بیماریها را گرفت اما می توان با اطمینان گفت با رژیم گیاهخواری می توان جلوی بروز یا کاهش خیلی از بیماریها راگرفت.

شاید بپرسید کدام بیماریها؟

بیماریهایی چون: افزایش فشار خون، دیابت، مشکلات قلبی، پوکی استخوان، انواع سرطان ها (بخصوص سرطان ریه و سرطان کولون) چربی خون و… .

نکته: البته باید توجه داشت که خیلی از گیاهخوران گوشت و فرآورده های مصنوعی،… را استفاده نمی کنند ولی به اشتباه مقادیر زیادی مواد پرچرب فاقد کالری مصرف می کنند و صرفاً به این دلخوشند که گوشت قرمز را از برنامه غذایی خود حذف کرده اند. توجه داشته باشید که چه گیاهخوار باشید چه نباشید باید به این نکته دقت کنید که برنامه غذایی سالم برنامه ای است که کلسترول و چربی های اشباع شده اش اندک و در عوض سرشار از سبزیجات، میوه، مواد سبوس دار و مواد پروتئینی فاقد چربی باشد. پس بنابراین می توان گفت حذف گوشت قرمز با منابع حیوانی از برنامه غذایی الزاماً به این معنا نیست که برنامه غذایی مان سالم و بهداشتی باشد.

ورزشکاران فیلسوفان، دانشمندان، عرفای مشهور گیاهخوار:

برای اینکه نامدارانی از فلاسفه، دانشمندان، عرفا و ورزشکاران را در زمینه ی گیاهخواری بشناسید به اسامی زیر توجه کنید.

بودا، هومر، سقراط، افلاطون، ارسطو، پلوتارک، اپیکور، سنک، پلین، مارکورل، برزیل ، زنن، اریژن، کریزستم، سن کلمان دالکساندری، ابوعلی سینا، ناصر خسرو، شیخ نجم الدین رازی، ابولعلا معری، مرحوم بیدآبادی(ره)،علامه انصاری همدانی(ره) ،ملامحمودنراقی (ره)، عطار، مولوی، باکن کروناور، داوینچی، گاسندی، شورن برگ، نیوتن، پاسکال، فنه لون، مونتنی، برناردن، تولستوی، ادیسون، مترلینگ، کاریانتر، بیل پترل(قهرمان سابق پرورش اندام جهان) (کیلرکوالسکی کشتی گیر kg140 قهرمان جهان) ادین موزس (دونده صاحب مدال طلای المپیک) و خیلی از کسانی که در این بحث مجال پرداختن به اسامی آنها نیست به این اسامی خوب توجه کنید علاوه بر آن شایعه ای که گفته می شود گیاهخواری باعث ضعف بدن و کم شدن قوه حافظه فرد می شود این افراد از بهترین های عصر خود (هم حکما و فلاسفه هم ورزشکاران) بوده اند.

البته به این نکته توجه بفرمایید که معمولاً از سیستم او و یالاکتو پیروی شده است و گیاهخواری و گان فقط مربوط به دوره های کوتاه مدت ۴۰روزه می باشد (این توصیه ما می باشد.)

بهتر دیدیم در این مبحث نظرات تعدادی از دانشمندان و گروههای مختلف را در زمینه ی انواع گیاهخواری بیان کنیم انجمن گیاهخواری فرانسه[۱] مرام خود را این گونه معرفی می کند. گیاهخواری گوشتِ همه حیوانات را منع می کند اما همه مواد دیگری که ازحیوانات به دست می آید را مجاز می داند، تخم مرغ، شیر، روغن، عسل، و غیره و لیکن غلات، سبزی ها، بخصوص میوه ها را خوراک طبیعی انسان تلقی می نماید.

گیاهخواری بر استعداد کار می افزاید، به آزادی فکر کمک می کند و سبب نشو و نمای خصایل عالی انسان می شود که همه مخلوقات را دوست داشته باشد   پروفسور رائو: منظور از گیاهخواری این است که انسان را به وسیله خوراکی که مطابق قوانین طبیعت می باشد، نیرومند بنماید و هرگاه از روی عقل به آن رفتار بکنند بهترین راه برای نشو و نمای هم آهنگ و تعادل کامل است. گیاهخواری شروط دیگری دارد از جمله:

پاکیزگی هوا، پوست بدن، جامه، منزل، جهاز هاضمه ، ورزش روزانه و ترک نمودن آنچه که برخلاف حفظ الصحه و نشو و نمای قوای بدنی و ذهنی و اخلاقی است.

پروفسور ژول لوفور: ایشان در کتاب خود پس از آنکه اثبات میکند گیاهخواری می تواند قوای جسمانی و ذهنی انسان را تقویت بنماید و تنها طرز خوراکی است که اجازه می دهد بدون این که اعضای بدن را خسته بنماید در مقابل هرگونه سم، قوای محرکه بدن کاملاً نشو و نما یا بدو مقاومت در برابر سرما را بیفزاید.

دکتر ژول لوکران: در کتاب فلسفه فورک خودش می نویسد: بچه باید یک خوراک داشته باشد که سلسله اعصاب او را تقویت بکند و او آن را تنها در نباتات و بخصوص در غلات، موادی که لازمه نشو و نما و تشکیل اعصاب دندان ها و استخوان های او میباشد، خواهد یافت.

دکتر گاستن دوژیل: خوراکی که تنها از نباتات باشد کاملاً برای نگاه داری و تقویت بدن انسان کفایت می کند.

دکتر دوادوارد لوی: من می توانم امروزه اعلام بکنم که یک نفر گیاهخوار را نمی شناسم که برای سلامتی (جسم و ذهن) گیاه خواری را پذیرفته باشد تا خودش را تکمیل بنماید و اظهار بکند که این رژیم او را ضعیف کرده باشد.

دکتر الدفیلد می گوید: اگر از من بپرسند آیا کسانی که از خوردن گوشت پرهیز نموده اند  ضعیف شده اند: پاسخ می دهم که در بیشتر اوقات به اثبات رسیده که آنان جسماً بیشتر قوی شده اند و ذهن آنان روشن و جدی گردیده است.

دکتر والترهدون: آزمایش روی خودم که از گوشت – و همچنین مشتقات آن پرهیز می نمایم(به استثنای کمی شیر و کره و تخم مرغ) و تاریخ آن به ۲۵ سال می رسد که بدون لغزشی تا امروز پیروی کرده ام.

خویشاوندان من در سن ۶۰ سالگی شروع به همین امتحان کردند و اکنون هر کدام از آنان ۸۰ الی ۹۰ سال دارند و در کمال صحت زندگانی می کنند. من این طریقه را در عملیات طبی خود امتحان کردم و آن را یک کمک خیلی بزرگ در بهبودی ناخوشی ها یافتم و حقیقتاً در بسیاری از مواقع آن را کافی دیدم که بدون دوا معالجه می نماید.

پروفسور فاکولته: … خستگی عضلات ۵/۲ دفعه و نیز نزد کسانی که گوشت می خوردند بیشتر است و مرمت این خستگی ۵/۵ مرتبه زودتر در گیاهخواران صورت می گیرد.

دکتر کارتن: موادی که در هر زمان و همه جا نزد همه مردمان یک اهمیت اولیه دارد، مواد نشاسته ای، غلات و چربی ها هستند.

اینها و هزاران مطلب دیگر نظرات مختلف دانشمندان، فلاسفه و اطبایی است که سیستمهای مختلف گیاهخواری را تجربه و در مورد آن سخن گفته اند.

در بیشتر ملل و ادیان قانونهای خاصی در مورد استعمال گیاهخواری و تأثیرات مفید آن بر بدن انسان بیان شده است که به ذکر پاره ای از آنان می پردازیم.

هندوهای برهمایی یا بودایی: اینان به طور کلی از خوراک حیوانی پرهیز می کنند چون که مذهب آنان قدغن اکید نموده

مصریان باستان: از گوشت احتراز نموده اند چون که حیوانات را مقدس می دانسته و فیثاغورث که محرم طریقت آنان بوده این عقیده را در یونان رواج داد.

نژاد آرین: این نژاد در ابتدا از خوردن گوشت پرهیز می کرده و در قوانین مانو(ماناوادها رماساسترا) که یکی از کتب کهنه هندی ها است نوشته: کسی که پیروی قوانین را نموده و مانند دیو تشنه به خون گوشت استعمال نکند، در این دنیا به نیک سیرتی کامل رسیده و از شکنجه ناخوشی ها ایمنی خواهد بود.

مردمان ژاپن، چین: اینان نیز چونکه اکثراً پیرو بودا می باشند و نخستین قانون بودا می گوید «مکشید، با محبت باشید و سیر دایره تکامل جانوران را خراب مکنید» لذا اکثر مردمان این کشورها گیاهخوارند.

مکزیک: چاپارهای بومی مکزیک که هر روز چندین فرسنگ راه می روند و خیلی نیرومند می باشند تنها دانه ذرت می خورند.

روسیه: روستائیان روسی فقط با نان سیاه، شیر و سبزی زندگانی می نمایند، خیلی پرزور و تنومند هستند.

شیلی و پرو: گارسیلازد در تاریخ انکاها نقل می کند که بومیان شیلی و پرو گیاه خوار بوده اند… مردمان آن خیلی زیبا و خوش اندام بوده اخلاق خوب و عادات آرام و مهربان داشتند.

راهبان مسیحی: پانزاپیست ها تمام روز کارهای شاقه و زراعت می نمایند و خوراک آنان منجر به نباتات است و حتی مواد حیوانی را هم نمی خورند.

ایران: بسیاری از طوایف بادیه نشین فقط از گیاه و نان و شیر چارپایان زندگانی می کنند و تمام روز را زحمت می کشند در دشتستان فارس قبیله های مسکن دارند که خوراک آن ها منحصر به خرما و آرد نخودچی است و خیلی قوی و چالاک می باشند.

نیکلا خائیکف: راجع به خوراک تاجیک های افغانستان می گوید؛ اما پایه خوراک مردم روی پرورش درخت توت قرار گرفته که غرس آن خیلی وسیع می باشد. توت را جلو خورشید خشک کرده آرد مینمایند و از آن نان درست می کنند.

قبایل عرب: بسیاری از قبایل عرب تنها از خرما و شیر شتر و نان زیست کرده و در تمام عمر گوشت به لب آنان نمی رسد ولی در نیرومندی و چالاکی و زرنگی و استقامت در جلو هوای سوزان و بردباری ضرب المثل شده اند.

در آیات بسیار زیادی از قرآن خداوند مهربان اشاره به نعمت های غذایی خود کرده که اکثر آن نعمت ها از گیاهان و میوه جات هستند به آیات زیر خوب توجه کنید.

سوره بقره آیه ۲۲: آن خداوندی که زمین را برای شما فرش (گسترده) و آسمان را بنایی(افراشته) قرار داد و از آسمان آبی فرو فرستاد و به آن از میوه ها روزی برای شما بیرون آورد….

سوره انعام آیه ۱۴۱: و اوست کسی که به وجود آورد باغهایی باداربست و بی داربست و درخت خرما و کشتزار با خوردنی ها گوناگون و زیتون و انار شبیه به هم اند و برخی شباهتی با هم ندارند….

سوره انعام آیه ۱۱: خداوند بوسیله آن آب برای شما کشتزار و زیتون و درختان خرما و انگور و از هر نوع میوه ای می رویاند همانا در این امر برای آنان که می اندیشند نشانه ای روشن است.

سوره نحل آیه ۶۷: و از میوه های درختان خرما و انگور، هم مست کننده و هم رزق نیکو می سازید. البته در این امر برای  گروهی که تامل  می کنند نشانه روشنی است.

سوره نحل آیه ۶۹:… از همه میوه ها بخور پس راههای پروردگارت را خالصانه طی کن.

سوره انعام آیه ۹۹: و او کسی است که از آسمان، آبی نازل کرد، پس به وسیله ی آن هرگونه گیاه برآوردیم و ازآن سبزه ها خارج ساختیم، از آن دانه های برهم نشسته و چیده شده بیرون آوردیم و از شکوفه ی خرما خوشه هایی نزدیک به هم و نیزباغ هایی از انگورها و زیتون و انار که برخی شبیه به هم و برخی غیر متشابهند به میوه ی آن آنگاه که بار دهد و می رسد بنگرید همانا در آن نشانه هایی برای گروه با ایمان است.

اعراف آیه ۵۷: …. پس به این وسیله آب (باران) نازل کردیم و به واسطه آن هرگونه میوه ای را رویانیدیم و برآوردیم.

مؤمنون آیه ۱۹: پس به وسیله آن برای شما باغهایی از خرما و انگور پدید آوردیم که در آن باغها برای شما میوه های فراوانی است و از آنها می خورید.

سوره رعد آیه ۴: و در زمین قطعاتی است مجاور هم و باغ هایی از انواع انگور و کشت زار و درختان خرما همانند و غیر همانند که همه باید با آب آبیاری شوند و بعضی میوه ها را در خوردن بر بعضی برتری دادیم.

سوره فاطر آیه ۲۷: آیا ندیده اید که خداوند از آسمان آبی فرو فرستاد پس به واسطه آن هرگونه میوه ای را رویانیدیم و برآوردیم.

سوره سجده آیه ۲۷: آیا ندیدند که ما آب را به سوی زمین فرستادیم به واسطه آن گیاهان می رویانیم تا چهار پایانشان و خودشان از آن بخورند .

سوره الرحمن آیه ۶: … و گیاه و درخت برای او سجده می کند.

آیه ۲۵ سوره مریم : ای مریم شاخه درخت را حرکت ده تا از آن برای تو رطب تازه فرو ریزد.

البته تعداد آیات شریفه ای که در قرآن اشاره به میوه ها و گیاهان شد بسیار زیاد است لذا برای نمونه این آیات را در این قسمت آوردیم.

نعمت‌های بهشتی :

در قرآن چندین جا به توصیف نعمت‌های بهشتی پرداخته شده که اکثر آن نعمت‌ها گیاهان میوه و درختان شیر، عسل و … بوده‌اند به این آیات دقت کنید وجز یکی دو مورد استثنا‌ هیچ اشاره‌ای به نعمتهای دیگر در بهشت (مثل گوشت و …) جزمیوه ودرختان و گیاهان نشده است.

آیه ۱۵ سوره شریف محمد(ص): «داستان بهشتی که به متقیان در دنیا وعده داده‌اند این است که در آن باغ بهشت نهرهایی از آب زلال و گواراست ونهرها از شیر بی آنکه هرگز طعمش تغییر کند ونهرها از شراب ناب که نوشندگان را به حد کمال لذت بخشد ونهرهای عسل مصفی و تمام انواع میوه‌ بر آنان مهیا وهمه مغفرت و لطف پروردگار ….»

آیه ۳۵سوره مبارک رعد: «بهشتی که متقیان را وعده داده‌اند چنانست که نهرها بر زیردرختانش جاری است و ما کولاتش همیشگی و سایه آن بر قرار است این بهشت سرانجام اهل تقوی وآتش دوزخ سرانجام کافران است».

سوره بقره آیه ۲۵: و کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند‏ ، مژده بده که برایشان باغهایی است که نهرها از پای آن جاری است هرگاه میوه‌ای از آن به آنان روزی شود گویند: این همان است که قبلاً روزی ما بوده، در حالی که همانند آن نعمت‌ها به ایشان داده شده است(نه خود آنها)

سوره زخرف آیه ۷۳: در آنجا برای شما میوه‌ فراوانی است که از آنها می خورید .

سوره رعد آیه ۳۵: مثال بهشتی که به پرهیزکاران وعده داده شده(چنین است که )نهرها از زیر آن جاری است. میوه‌ها وسایه‌اش دائمی است این است عاقبت کسانی که تقوی پیشه کردند.

سوره ص آیه ۵۱: در آنجا تکیه می‌زنند (و) میوه‌های فراوان و نوشیدنی در آن جا طلب می‌کنند.

الدخان آیه ۵۵: در آن باغها هر میوه را (که بخواهند) با آسودگی می‌طلبند.

آل عمران آیه ۱۵: … کسانی که تقوا داشته باشند، نزد پروردگارت باغهایی است که زیر درختان آن نهرها جاری است برای همیشه.

سوره حج آیه ۱۴:همانا خداوند اهل ایمان وعمل صالح را به باغهایی وارد می‌کند که نهرها زیر درختانش جاری است(آری) خداوند هر چه اراده کند انجام می‌دهد.

سوره لقمان آیه ۸ : همانا کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده‌اند برای آنان باغهای پر نعمت است.

قسم به گیاهان در قرآن:

درجاهای متعددی از قرآن به چیزهای مختلفی قسم یاد شده که از نعمتهای خوب وارزشمند خداوند بر بندگانش می‌باشد از جمله خورشید ، ماه، ستارگان ، شب و … در این بین به گیاهان نیز قسم خورده شده به آیات زیر توجه کنید.

والتین و زیتون: به انجیر و زیتون قسم ومکرر از غذاهاو گیاهانی چون نخل، خرما، انگور، کشمش ، انار، زنجبیل و… نام برده شده است.

گیاهان و میوه‌جات در احادیث و روایات

در این قسمت روایات و احادیثی را از ائمه معصومین (ع) در تاکید و خواص گیاهان ومیوه‌جات بیان می‌کنیم.

امام صادق (ع): بر هر چیزی زینتی است وزینت هر سفره سبزی است موفق مدنی از پدرش نقل می‌کند که ابن الحسن (علیه السلام) مرا خواست وغذای صبحانه آوردند که سبزی نداشت، به خادم فرمود: آیا نمی دانی که من بدون سبزی غذا نمی‌خورم، سبزی آوردند وخورد.

باز امام (ع) فرمود : غذاها و سفره‌های خود را با سبزیجات سبز کنید که به اسم خدا شیطان را دور می‌سازد.

انار و روشنایی دل: رسول خدا(ص): هر کس انار بخورد قلبش را روشن می‌گرداند و وسوسه را از دلش بر می‌دارد تا چهل روز[۱].

رسول خدا (ص) : هر کس چهل روز یک مثقال اسپند را بنوشد حکمت در دل او روشن می‌گردد واز هفتاد مرض نجات می‌یابد که کمترش جزام می‌باشد.

امام محمد باقر(ع) از امام علی(ع) : انجیر را بخورید که برای قولنج نافع است ولی گوشت ماهی را کم بخورید ، که بدن را از بین می برد و بلغم را زیاد می‌نماید و نفس  و روح را غلیظ می‌کند.

رسول خدا (ص) : بهار امت من انگور است[۲]

امام صادق (ع): بادروج(حوک) سبزی انبیاء است و پیامبر (ص) فرمودند: بادورج را از گیاهان بهشت است علی بن ابیطالب (ع) : با دروج سبزی ما و سبزی پیامبران پیش از من است.

امام صادق (ع): چیزی نزد ما محبوب‌تر از بنفشه نیست.

امام رضا (ع) : زیتون را داشته باشید چون آن مره(زهره) را می‌شکافد، بلغم را می‌برد، پی‌ها را محکم می‌نماید، اخلاق راخوب می‌‌‌کند نفس را پاک می‌گرداند وغم را می‌برد.[۳]

جهت اینکه خواص کامل میوه‌ها وسبزیها و تاکید بر مصرف آنها را در کلام ائمه معصومین و بزرگان بدانید و استفاده لازم را از کلام این بزرگوار ببرید می‌توانید به کتابهای طب الرضا(ع)، طب صادق(ع) دورنمای از طب اسلامی، و…  و کتابهایی که در این زمینه نوشته شده مراجعه فرمایید اما پایان بخش این مبحث روایت تولد حضرت زهرا(س) است پیامبر (ص) برای انعقاد نطفه ایشان غذاهای گیاهی مصرف کرده‌‌اند به این روایت زیبا توجه کنید.

انعقاد نطفه حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیه)

روزی پیغمبر اکرم(ص) در ابطح با امیر المؤمنین (ع) و جمعی از اصحاب نشسته بودند که جبرئیل نازل شد وگفت: خدای تعالی سلام می‌رساند و دستور می‌دهد که چهل شبانه روز از حضرت خدیجه دوری کن وخانه او نرو. آن حضرت این دستور را عملی کرد در حالی که روزها روزه می‌گرفت و شبها را به عبادت در خانه فاطمه بنت اسد می‌گذراند. یک روز عمار یاسر را نزد حضرت خدیجه فرستاد وگفتند: به او بگو علت نیامدن من به خانه تو برای رنجشی که از تو داشته باشم نبوده است. بلکه خدای تعالی امر فرموده که من این چنین کنم و در حق خود جز نیکی فکر نکن و خدای تعالی بر صبر تو در نزد ملائکه مباهات می‌کند. تو هر شب درب خانه را ببند و استراحت کن. من هم در خانه‌ فاطمه بنت اسد هستم تا امر الهی برسد که ما بدانیم چه باید بکنیم. بعد از چهل روز جبرئیل خدمت آن حضرت رسید و سلام خدا را به آن حضرت رساند و میکائیل مقداری خرما وخوشه‌ای انگور وجامی از آب بهشت برای افطار آن حضرت آورد وعرض کرد که: خداوند متعال امر فرموده که باید امشب از این میوه ها افطار کنی رسول اکرم (ص) که عادتش این بود هر شب موقع افطار دیگران را هم دعوت می‌کرد آن شب به امیرالمؤمنین (ع) دستور داد که درب خانه بنشیند ونگذارد کسی وارد خانه شود.زیرا باید غذا را تنها میل کند و شاید در همان شب بوده که پیغمبر اکرم(ص) فرمود: در شبی که به معراج رفتم جبرئیل در بهشت به من گلابی یا سیبی از درختان بهشتی داد ومن آن را خوردم. وقتی به زمین آمدم با حضرت خدیجه همبستر شدم. حضرت خدیجه به فاطمه (علیهاالسلام) حامله شد و لذا هر وقت من مشتاق بوی بهشت می‌شدم، فاطمه (علیها السلام) را می بویم واز همین جهت است که او«حورا انسیه» نامیده شده و هیچگاه حائض نمیشود وخون و نجاستی در زایمان و غیره نمی‌بیند[۴]

[۱] – محاسن ج ۲ ص ۵۴۳ – این روایات و احادیث از کتاب گیاهان داروئی

[۲] -محاسن ج۲ – ص ۴۵۸

[۳] -  روایات و احادیث از کتاب گیاهان داروئی

[۴] – انوار الزهرا (ص)

در تغذیه سالم و طبیعی از مواد مغذی گیاهی استفاده می‌شود و دارای اثرات وفوائد زیر می‌باشد.

۱- عمل پاکسازی: سموم ومواد زائدی که به علت تغذیه نا مناسب در طی سالیان دربافت های بدن انباشته شده است با اصلاح تغذیه در بدن مصرف می‌شود ومازاد آن از بدن خارج می‌گردد.

۲- دسترسی به انرژی حیاتی: هر ماده غذایی دارای نوعی انرژی حیاتی لازم و ضروری برای حیات انسان است که در اثر حرارت دادن و سرخ کردن ویا هر نوع تغییر و تحول این انرژی می‌سوزد ومواد سمی و تفاله برجا می‌ماند.

۳- افزایش مقاومت طبیعی بدن: رعایت تغذیه سالم و طبیعی موجب افزایش مقاومت طبیعی بدن می‌گردد واز بروز بیماریها وکسالتها پیشگیری میکند و به علاوه به امر درمان نیز کمک می‌کند.

۴- کاهش تولید مواد زائد: میزان تولید مواد زائد از سوخت و ساز مواد گیاهی و غذای سالم به مراتب از مواد حیوانی کمتر است در نتیجه به اندامهای دفعی خون چون کبد و کلیه‌ها فشار کمتری وارد می‌شود وفرآیند متابولیسم (سوخت وساز) بهتر صورت می‌گیرد و از انباشته شدن مواد زائد در بافت‌ها پیشگیری می‌شود.

۵ -سهولت عمل هضم و گوارش: در ترکیب گیاهان به میزان معین فیبر وجود دارد که عمل هضم و گوارش را آسان می‌کند.

۶- مهار نمودن علت بیماری: تغذیه مناسب و طبیعی غالباً علت بیماری را مهار می‌کند ولی داروها معمولاً علل بیماریها ناشی از سو تغذیه را از بین نمی‌برند.

۷ – انجماد وحرارت: مواد غذایی  غالباً در فریزر نگهداری می شود بخش دیگری از انرژی کاهش یافته و تغییر و تحولات نامناسب دیگری در غذاها ایجاد می‌شود.

۸ – روش پرورش جانوران: برای پرورش دامها و طیور معمولاً از هورمون‌ها و گاه غذاهای غیر طبیعی استفاده می‌شود که برای انسان زیان آور است اگر چه برای پرورش گیاهان نیز از کودها شیمیایی و هورمون‌ها استفاده می‌شود ولی گیاهان نسبت به جانوران توانایی بیشتری در دفع مواد زائد دارا می‌باشند.

۹ – جلوگیری از بروز بیماریها: از آنجایی که اغلب گیاهخواران از منابع حیوانی یا غذاهای حیوانی استفاده نمی‌کنند و نیز با توجه به این که کلسترول یکی از انواع چربی‌هایی است که فقط در منابع حیوانی وجود دارد لذا می‌توان نتیجه گرفت که سطح کلسترول خون گیاهخواران پایین بوده و  این امر می‌تواند سبب جلوگیری از بیماریهایی همچون فشار خون، انسداد عروق، سکته‌ قلبی شود و همچنین رعایت رژیم گیاهخواری می‌تواند سبب جلوگیری از چاقی، وچربی خون شود و پیامدهای ناشی ازان از جمله انواع سرطان‌ها (۲۰% کمتر) شود و به علت بالا بودن میزان فیبرهای غذایی از یبوست و بروز سرطان روده جلوگیری می‌کند.

فیبرهای غذایی چه هستند؟ درمورد فیبرهای غذایی صحبت شد شاید بهتر باشد که کمی بیشتر در مورد فیبرهای غذایی بدانیم فیبرهای غذایی همان رشته های سلولز با الیاف سخت و غیر قابل جذب است که به طور کلی در تمام میوه‌جات وسبزیجات وجود دارد وجود این الیاف سفت و هضم نشدنی در بدن و لابه‌لای  غذاهای خورده شده باعث شده که کاملاً به هم نچسبند و بین ذرات غذایی موجود در روده فاصله ایجاد کند در نتیجه شیره‌های هاضمه براحتی می‌توانند لابه‌لای ذرات غذا نفوذ کند و آنها را به خوبی هضم نمایند کمبود فیبر در بدن باعث بدی هضم غذا و یبوست و پیدا شدن مقادیرزیادی سم غذایی در روده‌ها می‌شود هر انسان روزانه ۴۰% گرم فیبر نیاز دارد تا سلامت و جوانی سلولها را تضمین کند. تمامی دانشمندان تغذیه بر این باورند که غذای بد، غذایی است که دارای چربی زیاد و فیبر کم باشد البته باید توجه داشته باشید در سبزیجات پخته فیبر نخواهید یافت و جز تفاله‌چیزی مصرف نمی‌کنید.