رویا تجربهٔ افکار، تصاویر یا احساساتی است که هنگام خواب (خصوصاً در خواب‌های همراه با حرکات سریع چشم) انجام می‌پذیرد. رویا ممکن است شامل اتفاقات عادی و روزمره و یا عجیب و غریب بشود. انسان‌ها بصورت تاریخی همواره اهمیت زیادی برای رویا قائل بوده به طرق مختلف به آن نگریسته‌اند. به عنوان مثال گروهی آن را پنجره‌ای به سمت مقدسات، گذشته، آینده و یا دنیای مردگان در نظر گرفته‌اند. برخی جوابهای خلاقانه‌ای برای سؤالات فکری یا عاطفی خویش در رویاها یافته‌اند، و هنرمندانی ایده‌های هنری نوینی از خواب اتخاذ کرده‌اند. معروف ترین نظریه روانشناسی در مورد اهمیت رویاها متعلق زیگموند فروید می‌باشد. فروید عقیده داشت که خواب از آن جهت حائز اهمیت می‌باشد که امیال سرکوب شده‌ای که خودآگاه از آنها مطلع نیست عموماً به اشکال نمادینی در خواب ظاهر می‌شوند. نظریه دیگر متعلق به یونگ بوده که خواب را افشاگر ذهن ناخودآگاه می‌دید. به عقیده یونگ خواب حوادث آینده را پیشبینی کرده، و به نکاتی در شخصیت خواب بیننده که شخص از آنها غافل شده‌است اشاره می‌کند. نظریه‌ای دیگر خواب را بر اساس بارهای الکتریکی ای که محرک بخش‌های مربوط به حافظه مغز هستند توضیح می‌دهد.

مطالعات مربوط به واسط مغز و رایانه (که بر پایه اندازگیری الکتریکی فعالیت‌های مغزی استوار هستند) نشان داده‌اند که نوزادان پنجاه درصد خواب را در وضعیت خواب رم (انگلیسی: REM مخفف Rapid Eye Movement به معنی «حرکت سریع چشم») می‌گذرانند. این زمان با افزایش سن کم شده چنانچه بالغان جوان در هر هشت ساعت خواب بین ۱٫۵ تا ۲ ساعت رویا می‌بینند. در هنگام خواب دیدن ضربان قلب و فشار خون افزایش یافته، و نفس خواب بیننده سریعتر می‌شود، در حالی که بدن حرکتی نمی‌کند. محروم کردن افراد از خواب-رویا دیدن باعث کاهش سطح مهارت‌های آنها شده و آنها را زودرنج می‌کند.

منابع برای نظریه پردازی در مورد رویاها

نظریه پردازی در مورد رویاها نیازمند جمع آوری داده‌ها و تحلیل آنها می‌باشد. از آنجایی که مشاهده مستقیم رویاهای افراد مختلف ناممکن می‌باشد، رویاها باید از بخش قابل مشاهده رفتاری انسان‌ها استنتاج شوند. اما اینگونه روش‌های جمع آوری داده و اهدافی که این روش‌ها دنبال می‌کنند، خود بر روی نتایجی که نهایتاً گرفته می‌شوند تأثیر می‌گذارند. گزارش‌هایی که از خواب افراد در محیط خانه جمع میشوند با آنهایی که در آزمایشگاه جمع آوری میشوند تفاوت‌هایی می‌دارد (عموماً خواب‌هایی که در خانه دیده میشود ماهیت احساسی و جنسی بیشتری دارند). افراد بندرت بصورت فوری ذکر می‌کنند که خوابشان را رنگی دیده‌اند، اما پس از پرسیدن سؤالات دقیق عموماً وجود رنگ‌ها را در خوابشان ذکر می‌کنند. زمان خواب روی آن تأثیر می‌گذارد، مثلا خواب‌های صبح عموماً غنی تر و پیچیده تر از خواب‌های اول شب است. همچنین آنچه که شخص پس از بیداری از خوابش به یاد می‌آورد، با آنچه پس از گذشت مدتی زمان در وضعیت بیداری به یاد می‌آورد متفاوت است. خواب‌های افراد مختلف دارای ویژگی‌های منحصر به فرد می‌باشد.

ویژگی‌های گزارش‌های خواب

تخمین خواب بیننده از مدت زمانی که خواب آنها طول کشیده از خوابی تا خواب دیگر می‌تواند بسیار متفاوت می‌باشد. از این مشاهده میتوان نتیجه گرفت که طول زمانی واقعی خواب نیز ممکن است از خوابی تا خواب دیگر بسیار متفاوت باشد. هنگامی که از افراد در آزمایشگاه سؤال شد که فوراً خواب خود را توضیح دهند، عموماً طول آنها بسیار کوتاه میباشد: ۹۰ درصد خواب‌ها طولشان از ۱۵۰ کلمه کمتر بوده و طولانی ترین خواب‌ها از ۱۰۰۰ کلمه نیز میگذشت. هنگامی که سؤالات بیشتری از آنها پرسیده شده، گزارش خواب آنها طولانی تر شده چنانچه یک سوم خواب‌ها از ۳۰۰ کلمه رد میشدند.

رویاها عموماً خودمدار بوده و خود شخص یک بازیگر در خواب می‌باشد. به ندرت دنیای خواب بدون جمعیت و خالی میباشد. به صورت تقریبی دو سوم افرادی که در خواب ظاهر میشوند افرادی هستند که شخص می‌شناسد. عموماً این افراد آشنایان نزدیک بوده و افراد خانواده در یک پنجم خواب‌ها حضور دارند. بتصویر کشیدن عجیب و غریب عجیب افراد در خواب نادر می‌باشد.

گزارش‌های رویا عموماً تصویری می‌باشد. در زمان‌هایی که خواب تصویری نیست شخص رویا بیننده ممکن است آن را به فکر کردن در حال خواب توصیف کند تا به رویا دیدن. اگر چه اکثر خواب‌ها حاوی ویژگی‌های صوتی میباشند، ولی عموماً اینگونه ویژگی‌ها در خواب برجسته نیستند. وجود ابعاد احساسی در خواب‌های معمول است. در خواب‌های خیلی احساسی، ترس، نگرانی و پس از آن خشم بیشترین تکرر را دارند. احساسات مسرت آمیز از میان بقیه احساسات دوستانه بیشتر اتفاق می‌افتد. در بین افرادی که در آزمایشگاه روی آنها آزمایش صورت گرفته خواب‌های با غلظت جنسی بالا نادر می‌باشند.

منشأ رویا

رابرتو کاساتی معتقد است که محتویات رویاها اکثراً ساخته و پرداخته ذهن هستند، زیرا: گاهی اوقات رویاها تحت تأثیر شرایط محیط خارجی قرار می‌گیرند، ولی در این حال بین آنچه در رویاها اتفاق می‌افتد و وضعیت دنیای فیزیکی خارج توافق نظاممندی وجود ندارد. بعلاوه تحریکات خارجی مانند صدای زنگ ساعت نیز ممکن است وارد خواب اشخاص بشود. همچنین آزمایش‌ها نشان داده ‌است که ارتباطی میان خواب دیدن و فعالیت شدید مغز، حرکت نکردن ماهیچه‌ها، و در برخی حیوانات حرکت سریع چشم وجود دارد. اگر اشخاص را در این وضعیت مغزی از خواب بیدار کنیم به سادگی و به شفافی رویای در حال دیدن خود را به یاد می‌آورند.

رویا از دیدگاه زیست شناسی

مشخصات نظریه فیزیولوژی

هر نظریه فیزیولوژی از رویا باید پنج مشخصه زیر را توضیح دهد:

• تصورات زنده و روشن (خصوصاً تصاویر و حرکات) ظاهر شده در رویا
• عواطف و احساسات شدید، خصوصاً ترس، شادی و خشم
• پذیرش و واقعی پنداشتن رویا توسط شخص خواب بیننده، چنانچه گویی اتفاقات واقعاً در بیداری می‌افتند.
• قطعه قطعه بودن خواب و عدم خودسازگاری آن از نظر زمان‌ها، شخصیت‌ها، مکان‌هایی که وقایع در آنها اتفاق می‌افتند.
• فراموشی اکثر این خواب‌ها علیرغم شدت زیاد این واقعیت مجازی. عموماً یاد آوری خواب کار سختی است مگر اینکه شخص در وضعیت رم (REM) از خواب برخیزد که حتی در همین حالات نیز قسمت زیادی از آنچه اتفاق افتاده قابل بازیابی از حافظه نیست.

این پنج مشخصه با آنچه در en:Delirium – که به دلیل صدمه فیزیکی به مغز اتفاق می‌افتاد – مشاهده می‌شود قرابت داشته و ممکن است بین این دو ارتباطی باشد.

فرضیات

اولین فرضیه رویا توسط ویلهلم وندت و در اواسط قرن نونزدهم پیشنهاد شد اگر چه پیش از وندت برخی از متفکران عصر روشنگری رویا را به فعالیت مغزی نسبت داده بودند، ولی این دیدگاه‌ها به دست فراموشی سپرده شده بود و بصورت جدی دنبال نشده بود. بر اساس فرضیه وندت در هنگام دیدن رویا، برخی از فعالیت‌ها مغزی مانند تصویر سازی و عاطفه تشدید شده ولی برخی دیگر مانند حافظه و خودآگاهی از کار می‌افتند). پس از او فروید نظرات وندت را ادامه داد، ولی بزودی بدلیل موجود نبودن داده‌ها و اندازگیری نظرش را تغییر داده تفسیری روانشناسانه از رویا ارائه داد که رویا حاصل سرکوب شدن امیال درونی ناخود آگاه توصیف می‌کند.

در مذاهب

سنت یهودی

در عهد عتیق، رویا به عنوان کانالی ارتباطی از دنیای ماورای طبیعت به دنیای انسانی در نظر گرفته شده که از طریق آن وحی یا بصیرت‌های پیامبرانه به انسان‌ها منتقل می‌شود (مثلا سفر پیدایش فصل ۱۵ آیه ۱، اشعیا فصل ۲۹ آیه ۷، ایوبموسی تنها پیامبری معرفی شده که خداوند چهره به چهره با او صحبت نمود (سفر اعداد فصل ۱۲ آیه ۶ تا ۸ را ببینید). یوسف و دانیال دو مفسر برجسته رویا هستند که این قابلیت خود را هدیه‌ای از جانب خداوند می‌دانستند. تمامی رویاهای عهد عتیق بدون استثنا به وقایع آینده اشاره داشته، یا هشداری نسبت به وقوع حادثه‌ای میدهند. رویاها اکثراً نمادین بوده و نیاز به تعبیر دارند، چنانچه بجز موارد اندکی معنی رویا برای شخصی که آن را دیده واضح نیست. کتب متأخرتر عهد عتیق دیدگاه اشکال گیرانه تری نسبت به رویا دارند (اشعیا فصل ۲۹ آیه ۸، ایوب فصل ۲۰ آیه ۸، جامعه فصل ۵ آیه ۶). کتب اپوکریفا متعلق به آن زمان نیز بیانگر رواج دیدگاه‌های اشکال گیرانه نسبت به رویاها بوده (کتاب حکمت یشوع بن سیراخ فصل ۳۴ آیات ۱ تا ۷ را ببینید) و کابوس‌ها پریشانی‌هایی به حساب می‌آمدند که اشرار به آن دچار میشوند. علمای یهودی دیدگاه‌های مختلف و ناسازگاری نسبت به رویا بیان کرده‌اند: از طرفی رویاها بی اثر خوانده شده‌اند ، یا بازتاب دهنده تفکرات شخصی که خواب دیده بوده ، یا اینکه الزاماً شامل مقداری یاوه و پرت و پلا هستند یا اینکه «خوابی که تفسیر نشده مانند نامه‌ای که خوانده نشده» که هیچگاه غیر ممکن را نشان نمی‌دهد و همیشه تا حدی بر آورده می‌شود. از طرف دیگر، برخی خواب‌ها را بسیار جدی میگیرفتند، چنانچه اگر کسی در خواب عهدی یا طرد کردنی کسی را می‌دید، خواب حکم اجرایی داشت و فقط توسط مجمع ده نفره می‌توانست از باطل شود. فصل ۳۳، آیات ۱۴-۱۶ را ببینید). رویا وسیله انتقال وحی به اکثر پیامبران بیان شده، ولی

تلمود معانی نمادینی برای تفسیر خواب بیان کرده که برخی از آنها به شرح زیر است: خروس جوان نشانه بدنیا آمدن پسر بوده، ورود به استخر نشانه رییس مدرسه مذهبی شدن؛ اسب سفیدی که ایستاده یا چهار نعل می‌رود نشانه فال نیک بوده، ولی اسب سرخی که چهار نعل می‌رود نه؛ تمامی حیوانات بجز فیل، میمون یا جوجه تیغی نشان خوبی میباشند. در سنت یهودی، راه‌هایی جهت تبدیل رویای ترسناک به رویای نیک نیز پیشنهاد شده‌است که شامل خواندن آیات خاصی از کتاب مقدس (مانند غزلهای سلیمان فصل ۳ آیه ۷ و ۸)، صدقه دادن، یا روزه گرفتن می‌باشد. نام این روزه خاص ta’anit ḥalom  بوده که حتی در روز سبت (شنبه)، روش هشانا یا یوم‌کیپور ممکن است گرفته شود.

سنت مسیحی

سنت اسلامی در قرآن

چهار کلمه مختلف در قرآن به معنای رویا به کار رفته‌اند. سه کلمه اول که در معنی رویای خوب عبارتند از:

• کلمه = رویا؛ میزان تکرار = ۶ (سوره یوسف آیات ۵، ۴۳ و ۱۰۰؛ سوره اسرا آیه ۶۰؛ سوره صافات آیه ۱۰۵؛ سوره فتح آیه ۲۷)
• کلمه = منام؛ میزان تکرار = ۴ که دو بارش به معنی خواب است (سوره روم آیه ۲۳؛سوره زمر آیه ۴۲) و دو بارش به معنی رویا (سوره انفال آیه ۴۳، سوره صافات آیه ۱۰۲)
• کلمه = بشرا؛ به معنی خبر خوب است، «رویا» یکی از تفاسیر «بشرا» در سوره یونس آیه ۶۴ می‌باشد.

کلمه‌ای که قرآن در معنی رویای بد به کار می‌برد:

• کلمه = حلم؛ میزان تکرار = ۲ (در عبارت أَضغَث أَحْلَمِ (به معنی خواب‌های مشوش) در سوره انبیاء آیه ۵؛ سوره یوسف آیه ۴۴)

تفسیر رازی رویاهای قرآن را به سه دسته تقسیم می‌کند:

۱) آنهایی که پیام یا توصیفی که در رویا آمده به واقعیت تبدیل می‌شود (مانند خواب محمد در حدیبیه که فتح مکه را پیشگویی میکرد)؛

۲) رویاهایی که پیام رویا در جهت بر عکس برآورده می‌شود (مانند خواب ابراهیم که مضمونش قربانی کردن پسرش بود)؛

۳) رویاهایی که نیاز به مفسر دارند (مانند چهار خواب ذکر شده در سوره یوسف).

مسائل فلسفی مربوطه

شباهت‌های بین مشاهده رویا و مشاهده واقعیت این سؤال را بر می‌انگیزد که چگونه میتوان بین بین این دو تفاوت قائل شد. برتراند راسل معتقد بود که «واضحاً امکان دارد که آنچه ما تجربه زندگی در بیداری میخوانیم تنها یک کابوس مداوم و غیر معمول باشد»، و اینکه «من فکر نمیکنم که در حال حاضر در حال خواب دیدن هستم، ولی آن را نمیتوانم اثبات کنم.» فلاسفه عموماً شفافیت و پیوستگی تجربه بیداری در مقایسه با تجربه رویا را تفاوتی کلیدی در نظر می‌گیرند. بگفته رنه دکارت «حافظه هیچگاه نمیتواند خواب‌های ما را به یکدیگر یا به کل مسیر زندگی ما مربوط کند، در حالی که وقایعی که در حال بیداری برای ما اتفاق می‌افتند دارای اتحاد میباشند.» راسل نیز تجربه بیداری را یکنواخت دانسته ولی رویا را بسیار نامنظم می‌دید.

ماهیت رویا موضوع جنجال برانگیزی بوده چنانچه برخی از فلاسفه اینکه رویا تجربه‌ای است که هنگام خواب رخ میدهد را زیر سؤال برده‌اند و استدلال میکنند که رویا را باید آنها را بر اساس آنچه ما هنگام بیداری «بیاد می‌آوریم» فهمید.

. هرچند وقت یک بار رؤیاهای خود را به یاد می آورید؟

۱) هیچ وقت               ۲) یک یا دو بار در سال

۳) چند بار در ماه        ۴) دو تا چهار بار در هفته

۵) یک یا چند رؤیا د ریک شب

۲٫ آیا در مورد رؤیاهایتان، حتی زمانی که آنها را به یاد نمی آورید، فکر می کنید؟

۱) اصلاً     ۲) به ندرت        ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۳٫ آیا هرگز برای شما اتفاق افتاده که صبح بیدار شوید و احساس کنید که گویی رویدادی با معنی، قدرتمند و یا ترسناک دیده اید ولی نمی توانید آن را به یاد آورید؟

۱) اصلاً     ۲) به ندرت        ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۴٫ آیا خاطره یا احساس یک رؤیا در خلال روز با شما می ماند؟ چنانکه گویی کسی با شما سخن می گوید یا مثلاً خاطره ای را به یاد شما می آورد؟

۱) اصلاً     ۲) به ندرت        ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۵٫ آیا در مورد رؤیاهایتان با دوستانتان صحبت می کنید ؟

۱) اصلاً     ۲) به ندرت        ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۶٫ آیا رؤیاهای خود را می نویسید؟

۱) اصلاً     ۲) به ندرت        ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۷٫ به طور معمول چقدر طول می کشد تا به خواب بروید؟

۱) بدون دارو به خواب نمی روم

۲) یک ساعت یا بیشتر

۳) سی دقیقه تا یک ساعت

۴) پانزده تا سی دقیقه

۵) پانزده دقیقه یا کمتر

۸٫ به طور معمول احساس شما پس از بیداری در صبح چگونه است؟

۱) تنبل

۲) بیدار ولی خسته

۳) بیدار

۴) بیدار و هشیار

۵) بیدار و هشیار و خوشحال

۹٫ آیا تاکنون رؤیاهای تکراری داشته اید؟

۱) اصلاً     ۲) به ندرت        ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۱۰٫ آیا تاکنون کابوس داشته اید؟

۱) اصلاً     ۲) به ندرت        ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۱۱٫ آیا رؤیاهایتان رنگی است؟

۱) نمی دانم                 ۲) بیشتر اوقات سیاه و سفید است.

۳) نسبتاً رنگی             ۴) عمدتاً رنگی

۵) زنده با رنگهای شدید

۱۲٫ به طور کلی خواب های خود را چگونه حجمع بندی می کنید؟

۱) نمادین (فهم رؤیا نیاز به تعبیر و تفسیر دارد. در واقع رؤیا، نوعی بیان غیرمستقیم در مورد زندگی خواب بیننده است)

۲) بیشتر اوقات نمادین

۳) مخلوطی از نمادین و واقعی (بعضی تصاویر رؤیا دارای بخشهای واقعی و نمادین
می باشد).

۴) بیشتر اوقات واقعی

۵) واقعی (رؤیا یک تصویر غیرنمادین در مورد زندگی خواب بیینده ارائه می دهد که
می تواند در مورد گذشته یا حال او باشد، به طوری که نوعی بیان حالت مستقیم و صریح از احساسات، افکار و اعمال او در آن وجود دارد.)

۱۳٫ چه نوع شخصیت هایی اغلب در رؤیاهای شما ظاهر می شوند؟

۱) هیچ شخصیتی (حتی خود خواب بیننده نیز در رؤیا نیست)

۲) شخصیتی غیر از خود خواب بیننده در رؤیا نیست.

۳) شخصیت های ناشناخته (مانند شخصیت هایی که خواب بیننده شخصاً آنها را
نمی شناسد، شامل افراد مشهور، غول ها، حیوانات و بیگانگان).

۴) هم شخصیت های شناخته شده و هم ناشناس.

۵) شخصیت های شناخته شده (شخصیت های شناخته شده ای که در رؤیا ظاهر
می شوند همانند بیداری هستند، از جمله حیوانات).

۱۴٫ به طور متوسط درجة رضایت خود را از رؤیاهایتان، چگونه ارزیابی می کنید؟

۱) کاملاً ناراضی (تصویر رؤیا ناکامل است. احساس می شود که رؤیا ناتمام مانده ) .

۲) تا حدودی ناراضی

۳) تا حدودی راضی (از یک جنبه رؤیا کامل است، ولی از سوی دیگر خواب بیننده
می توانست جهت تکمیل داستان رؤیا اقدامات بیشتری انجام دهد) .

۴) کاملاً رضایت بخش (تصاویر و داستان رؤیا کامل می باشند. خواب بیننده احساس
می کند که رؤیا را به طور کامل تعقیب کرده است. )

۱۵٫ با در نظر گرفتن همة رؤیاهایتان، به طور کلی چقدر در آنها فعال هستید؟

۱) بدون نقش (خواب بیننده دارای هیچ نقشی در رؤیای خود نیست.)

۲) منفعل (خواب بیننده فقط بخشی از رؤیا است. نقش او این است که بدون درگیری در ماجراها و یا پاسخگویی و پذیرش مسئولیت، فقط در رؤیای خود حاضر باشد.)

۳) کمی فعال (هر چند از طرف خواب بینننده تا حدودی به رخدادهای رؤیا واکنش نشان داده می شود، ولی در بیشتر صحنه های رؤیا و در مورد تغییر خواب، نقشی برای خواب بیننده احساس نمی شود.)

۴) فعال (فعالیت خواب بیننده در خواب مشخص و آشکار است. در واقع نقش او در پاسخگویی به رخدادها کامل می باشد).

۵) خیلی فعال (فعالیت خواب بیننده بر روند رؤیا چیرگی دارد.)

۱۶٫ به طور معمول درجة بیان حالت و ابراز احساسات شما در رؤیاهایتان چگونه است؟

۱) هیچ (هیچ گونه بیان حالت، اظهار افکار و ابراز احساسات از سوی خواب بیننده در رؤیا وجود ندارد).

۲) کمی (مقدار اندکی بیان حالت وجود دارد که آنچنان محسوس نمی باشد).

۳) متوسط (بیان حالت و ابراز احساسات مشخصی وجود دارد، ولی آنچنان قابل توجه و برجسته نیست).

۴) نیرومند (بیان حالت و ابراز احساس خواب بیننده بر سایر فعالیت های او سایه انداخته، ولی بر روند رؤیا غلبه ندارد).

۵) شدید (بیان حالت و ابراز احساس خواب بیننده کامل و گسترده است. به طوری که حتی در مواجهه با موانع، بر روند رؤیا غلبه دارد.)

۱۷٫ به طور معمول درجة  احساس شما در رؤیاهایتان به چه میزان است؟

۱) هیچ (خواب در مورد عوامل یا وقایعی است که خنثی باقی می ماند.)

۲) کمی (هرچند رؤیا به طور اندک احساس خواب بیننده را تحریک می کند، ولی احساس او به صورت مبهم بوده و در پشت پس زمینة متن رؤیا قرار دارد.)

۳) متوسط (هرچند مقداری احساسات غیرمبهم وجود دارد، ولی آنچنان غلبه ای بر روند رؤیا نداشته یا حتی تأثیر عمده ای بر آن نمی گذارد.)

۴) قوی (ابراز احساسات به طور مشخص مشاهده می شود و از آنچه که در زندگی بیداری معمول است، بیشتر می باشد ولی بر کل روند رؤیا غلبه ندارد).

۵) شدید (ابراز احساس بیننده خواب بر سایر عناصر رؤیای او برتری و غلبه دارد. در واقع او از احساس خود آگاه است و اجازه می دهد که آنها به طور کامل بیان شوند.)

۱۸٫ به طور معمول درجة بصیرت یا وضوح و شفافیت شما در رؤیاهایتان چقدر است؟

۱) کاملاً آشفته (تصاویر رؤیا غیرمنسجم هستند. رویدادها و احساسات هیچ گونه
رابطه ای با هم ندارند.)

۲) غیرواضح و غیرمستقیم (مقدار زیادی تغییر شکل و ابهام وجود دارد که در عین حال باعث مبهم شدن کامل تصاویر خواب نمی شوند.)

۳) تا حدودی واضح و مستقیم (در مجموع یک برداشت و تصور کلی از آنچه که در حال وقوع است وجود دارد، گو این که ممکن است بعضی از عناصر تغییر شکل یافته و مبهم هم در رؤیا وجود داشته باشد.)

۴) واضح و مستقیم (هرچند تصاویر رؤیا روشن وگویا می نمایند، ولی غیرکامل هستند.)

۵) کاملاً واضح و مستقیم (احساسات و اعمال کاملاً روشن و گویا هستند و هیچ گونه ابهام و تغییر شکلی در آنها وجود ندارد.)

۱۹٫ آیا تاکنون رؤیایی داشته اید که در آن بتوانید عملیات قدرتمند و خارق العاده ای انجام دهید؟

۱) هرگز        ۲) یک بار      ۳) به ندرت

۴) گاهی اوقات ۵) غالباً

۲۰٫ آیا تاکنون رؤیایی داشته اید که در آن احساسات خود را با استفاده از واژه ها، اصوات و رفتارتان طوری نشان دهید که کاملاً بر رؤیا چیره شوید؟

۱) هرگز    ۲) یک بار      ۳) به ندرت

۴) گاهی اوقات ۵) غالباً

۲۱٫ آیا تاکنون رؤیایی داشته اید که در آن چنان احساسات شدید و قدرتمندی داشته باشید که برای بقیة عمرتان به صورت یک مرجع در آمده باشد؟

۱) هرگز    ۲) یک بار      ۳) به ندرت

۴) گاهی اوقات ۵) غالباً

۲۲٫ آیا تاکنون خوابی دیده اید که در آن آگاهی خارق العاده ای وجود داشته و کاملاً برای شما روشن و زنده باشد؛ مثلاً رویایی بدون هیچ گونه نماد و فقط با یک پیام یا تصویر مستقیم و بدون هرگونه تغییر شکل یا تحریف حالت؟

۱) هرگز    ۲) یک بار      ۳) به ندرت

۴) گاهی اوقات ۵) غالباً

۲۳٫ آیا تاکنون خوابی دیده اید که در آن از یک حالت منفعل به حالتی فعال، یا از حالتی آشفته به حالتی روشن و واضح، از وضعیتی بدون احساس به وضعیتی احساساتی، یا از حالتی بدون اظهار وجود به موقعیتی کاملاً نشان دهندة حالت، دگرگون شده باشید؟

۱) هرگز    ۲) یک بار      ۳) به ندرت

۴) گاهی اوقات ۵) غالباً

۲۴٫ آیا تاکنون رویاهایی داشته اید که کاملاً روشن و واضح بوده و شما در آن دارای قدرت، بیانگر حالت کامل خود و کاملاً متحرک بوده اید رؤیایی همراه با احساسات شدید و رنگهایی روشن و زنده، رؤیایی که تمام این عوامل در آنها جمع شده و از حالت نمادین به صورت واقعی تغییر کرده باشد؟

۱) هرگز    ۲) یک بار      ۳) به ندرت

۴) گاهی اوقات ۵) غالباً

۲۵٫ آیا خوابهایی دیده اید که قابل فراموش شدن نبوده اند؟ و در تمام دوران زندگی با شما باقی می مانند؟

۱) هرگز    ۲) یک بار      ۳) به ندرت

۴) گاهی اوقات ۵) غالباً

۲۶٫ آیا تاکنون اتفاق افتاده که به طور واضح گذشته خود را مجدداً طوری تجربه کنید که آنچه را به عنوان یک کودک قادر به انجام آن نبودید، احساس و اظهار کنید؟

۱) هرگز    ۲) به ندرت     ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۲۷٫ آیا هرگز اتفاق افتاده که به طور واضح زمان حال خود را طوری تجربه مجدد کنید که احساس یا حالتی را که در موقعیت خاصی ابراز نکرده اید بروز دهید؟

۱) هرگز    ۲) به ندرت     ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۲۸٫ آیا تاکنون دوستانتان در مورد رؤیاهایتان به شما کمک کرده اند؟

۱) هرگز    ۲) به ندرت     ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۲۹٫ آیا تاکنون خوابهایی دیده اید که در مورد کاری که باید در آینده انجام دهید به شما رهنمودی بدهند؟

۱) هرگز    ۲) به ندرت     ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۳۰٫ آیا رؤیاهای شما طی دو سال گذشته تغییری کرده است؟

۱) خیر         ۲) بله

۳۱٫ آیا تاکنون دقت کرده اید که رؤیاهایتان در مورد مطلبی که نیاز به هیچ گونه توضیح و تفسیری ندارد، به طور مستقیم رهنمودی به شما بدهند؟

۱) هرگز    ۲) به ندرت     ۳) گاهی اوقات     ۴) غالباً

۳۲٫آیا دوست دارید رؤیاهایتان تغییر کند؟

۱) خیر         ۲) آری

۳۳٫ درجة آگاهی خود را در زمان خواب دیدن چگونه ارزیابی می کنید؟

۱) ناآگاه (شما در حال خواب دیدن هستید و از آن آگاهی ندارید. در اقع شما در این رؤیا فقط به عنان یکی از عوامل عمل می کنید.)

۲) نسبتاً آگاه (شما تشخیص می دهید که در حال خواب دیدن هستید ولی نمی توانید در مورد آن کاری بکنید شما در روند رؤیا هیچ گونه تکیه گاه محکمی ندارید) .

۳) آگاه (هرچند شما به عنوان یک خواب بیننده از خود آگاهی دارید. چون فعالیت می کنید، در ضمن شاهد رویدادهای خواب هم هستید، ولی فاقد مرجعی خارج از محیط خواب می باشید در واقع نمی دانید که در حال خواب دیدن هستید.)

۴) کاملاً آگاه (شما تشخیص می دهید که خوابیده اید و در حال دیدن رؤیا هستید. شما در خواب نقطه نظرات جداگانه ای دارید. دارای قدرت تشخیص و قضاوتی هستید که به شما اجازه می دهد نامتناسب با شرایط، رفتار خود را در رؤیا تغییر دهید. همچنین دارای قدرت تشخیص احساس خود هم هستید و می توانید با اعمال و رفتار خود نسبت به روند رؤیا عکس العمل نشان دهید و بر مبنای آن عمل کنید).

قبل از اینکه آموزش خود را شروع کنید باید به ۴ نکته  توجه داشته باشید : اول رویای بیشتر مردم علیه آنها عمل میکند ،زیرا اکثراً به به چگونگی رویاهایشان دقت وتوجه کافی ندارند ۰ دوم، رویای مستقیمی که ما آن را به شما آموزش می دهیم ، هدایتگر شخص شما ،به یک فرد لایق تر، برتر و درخشان تر نخواهد شد ،بلکه شما را به سوی یک شخصیت متفاوت با آنچه که هستید یعنی به کسی که مرتب در حال تغییر است ، راهنمائی می کند که البته این تغییرات در عین ترسناک بودن رضایت خاطر عمیقی را هم در شما به وجود می آورد ۰ سوم ،رویاها را نباید کنترل ،دستکاری ، تعبیر و تفسیر کرد ویابا دید خردمندانه به فهم و درک آنها پرداخت چون در واقع رویا های زندگی شما به مثابه ماًمن بیابانی شما می با شد و اگر بخواهید زیبایی و بکر بودن آن را  حفظ کنید ،نباید تمام دستاوردهای تمدن را به آنجا ببرید ۰

در این صورت شما هم عاقبت مانند ما

کارشناس رویا خواهید شد و چون آنها را احساس میکنید ، نه تنها به درک رویاهای خود دست خواهید یافت بلکه به درون رویا های دیگران هم رخنه خواهید کرد ۰ چهارم ، هرگز با هدف تغییر دادن رویاهایتان به رختخواب نروید ، زیرا این کار خواب دیدن را به صورت یک وظیفه شاق در می آورد ۰ به خاطر داشته باشید که خواب دیدن یک فرایند طبیعی است که به خودی خود  اتفاق می افتد ۰ شما مجبور نیستید در طول شب سخت کارکنید تا تغییری را تجربه نمایید ۰ بهتر است وقتی به رختخواب میروید بگذارید هر آنچه که باید اتفاق بیفتد وشما دخالتی در جهت دهی به آن نداشته باشید ۰ خواب آفرین کار خودش را خواهد کرد فقط برای اجرای تمریناتی که به شما می دهیم خودتان را آماده کنید ۰ در آغاز به شما گفتیم که این کتاب یک سرگذشت ماجرا جویانه و یا کتاب مکاشفه ای است ۰ شما چه به این موضوع آگاهی داشته و یا از آن بی خبر باشید ، در حین خواندن این کتاب به کشفیاتی دست خواهید یافت ، کشفیاتی که شاید هنوز به سطح تجربیات شما نرسیده باشند ولی به هر حال دیر یا زود ظاهر خواهند شد ۰ خواب دیدن و آگاهی خواب آفرین شما چنان زیرک است که از هر جزء کوچک اطلاعات به منظور کمک به شما و در راستای تغییر کردن شما استفاده می کند ۰ شما در مدت کوتاهی متوجه خواهید شد که رویاهای شما در حال تغییر هستند ۰ در این کتاب یک آموزش ویا یک مفهوم خردمندانه ، همراه با یک احساس یا یک شور هیجان انگیز ترکیب شده است ۰ ما این ترکیب را (آموزش موثر) نامیده ایم که در این روش شما موضوع آموزش را فرا می گیرید و آن را به صورت جادوئی به خاطر می سپارید ،  زیرا احساس و آموزش در آن توامان هستند ۰ بسیاری اوقات پس از شنیدن یک سخنرانی یا شرکت در یک گروه آموزشی ،فردی به ما نامه می نویسد و می گوید : (یک شب خوابی دیدم که مانند خوابهای گذشته ام نبود ) این همان نکته اصلی کار ماست ،چون ما نمی خواهیم مردم فقط آموزشهای ما را یاد بگیرند ، بلکه می خواهیم که آنها را از طریق رویاهای خود نیز تجربه نمایند  هرچند این نوع جدید یاد گیری آسان است ،ولی فکر نکنید که طبق ضرب المثل (باد آورده را باد میبرد )تاثیر این آموزش موقت می باشد ۰ در واقع با توجه به اینکه آموزش ما به شما از طریق احساس شما صورت میگیرد ،فراموش کردن آن عملاً مشکل خواهد بود ۰ چون شما نه تنها یک مفهوم خردمندانه را از ایده های آموزش داده شده بر خواهید داشت ، بلکه هر کلمه آن را هم به خوبی حس خواهید کرد ۰ اینک ما می خواهیم آنچه را که آموزش می نامیم به شما عرضه کنیم ۰ معمولاً از کلمه آموزش ، لغت تفهیم ،به ذهن متبادر می شود ولی به یاد داشته باشید که هدف کلی ما این است که به شما بیاموزیم چگونه با سطوح احساسی و مراحل فرایند رویاهایتان کار کنید ۰

آموزش اول

به خاطر آوردن رویاهایتان مهم است ۰ در واقع وقتی رویاهایتان را به خاطر می آورید به یاد خودتان می افتید ۰ برای بسیاری از مردم اولین آموزش ،به مثابه آخرین آموزش می باشد ،زیرا آنها مرتب از این موضوع که اصلاً نمی توانند رویاهایشان را به یاد بیاورند ،شکایت دارند ۰ ما به شما یاد میدهیم که چگونه می توانید رویاهایتان را به خاطر بیاورید ۰ اولین قدم این است که شما از اهمیت دنیای رویاهای خود آگاه شوید ۰تصور کنی که اگر زندگی جنسی خود را فراموش کنید یا نتوانید آن رابه خاطر آورید چه اتفاقی برای شما خواهد افتاد ۰ به نظر عجیب می آید ،ولی اکثر مردم از نیاز خودبه یک زندگی کامل بی خبرند ،زیرا همه زندگی آنها در کار ،تفریح یا مباخث عقلانی و یا مشکلات و گرفتاریها خلاصه می شود ۰ آنها دارای نوعی زندگی یک بعدی هستند که فقط قسمتی از آن زندگی را که اغلب هم راحت ترین وسهل الوصول ترین بخش آن است ،درمی یا بند۰  ولی آنچه که راحت تر است الزاماً به معنای (بهترین ) یا (موثرترین ) بخش زندگی نمی باشد به خاطر آوردن رویاها به مثابه بافت مجدد زندگی شما است که به نظر می رسد در این بافت قسمتهای غیر مرتب آن با هم جور نمی باشند ۰ رویا به شما کمک می کند تاکلیه قسمتها و اجزا زندگی برای شما معنی دار شود ساختار های جدیدی در برنامه زندگی شما به وجود آید و ساختارهای کهنه آن تجدید بنا گردد۰ رویاها به شما می گویند که چه کمبودها و چه اضافاتی در زندگی شما وجود دارد ۰ در این قسمت اقدامات مختلفی را که باید برای به خاطر سپردن رویاهایتان انجام دهید به صورت گام به گام ذکر کردهایم ۰ هر گام از گام قبلی سخت تر میشود ۰ بسته به اینکه بخواهیم کدامیک از حالات خاص خودتان را بدانید گام مربوط به یادآوری آن حالت را تعیین کنید ۰ شاید بتوانید پش از یک یا دو تمرین شروع به یاد آوری رویاهایتان نمائید ۰ همین که گام مربوط به تمرینی را که مناسب شماست پیدا کردید آماده شروع برنامه ۲۱ روزه جهت دستیابی به رویای مستقیم خواهید بود ۰

۱ – به ذهنتان بسپارید که برای یاد آوری رویاهایتان تلاش می کنید ۰ با دوستانتان در مورد خواب هائی که دیده اید گفتگو کنید ۰ حتی اگر خودتان هم قادر به یاد آوری خوابهایتان نباشید ،از آنها بپرسید که آیا آنها میتوانند رویاهایشان را به یاد آورند ؟

۲- اگر هر روز صبح راس ساعت مشخصی بیدار می شوید ،زنگ ساعت خود را نیم ساعت به عقب بکشید ۰ در روزهای پایان هفته بر عکس عمل کنید و هر ساعتی که دوست دارید بیدار شوید چون روزهای تعطیل هرچه دیرتر بیدار شوید بهتر است

۳- کاغذ وقلمی در کنار تختخواب خود بگذارید و هر صبح به محض بیدار شدن از خواب احساس خود را یادداشت کنید هر چه را که در فکر خود دارید و یا فکر می کنید بنویسید ۰ سعی نکنید که رویاهایتان را به یاد بیاورید ،تنها از چگونگی احساستان آگاه شوید ۰

۴-یکی از روشهای خیلی خوب دیگر این است که یک زمان سنج بخرید و به چراغ روشنائی وصل کنید ۰ بعد به جای اینکه با زنگ پر سرو صدای ساعت از خواب بیدار شوید ،نور چراغ را طوری تنظیم کنید که ۳۰ تا ۴۵ دقیقه قبل از آن زمانی که باید از خواب بیدار شوید ،روشن شود۰

۵- وقایعی را که روز قبل برایتان اتفاق افتاده ،مانند شرح یک رویا ثبت و گزارش نویسی کنید ۰ در این گزارش چگونگی احساس و فکر خود را در هر مورد که پیش آمده و هر اتفاقی که رخ داده به صورت مشخص و مفصل بنویسید۰

۶- نور چراغ یا زنگ ساعت بیدار کننده خود را به فاصله چهارونیم ساعت بعداز وقتی که به خواب رفته اید ،تنظیم نمائید ۰ وقتی بیدار شدید در مورد هر آنچه که روی داده شروع به نوشتن کنید۰ سپس زنگ ساعت یا نور چراغ را دوباره روی ۳۰ تا ۴۵ دقیقه قبل از وقت معمولی بیدارتان بگذارید۰

۷- یکی از بهترین روشها این است که پس از بیدار شدن زمانی را برای گفتگو در مورد تجربیات شب گذشته خود با فردی که با او صمیمی هستید اختصاص دهید ۰ لزومی ندارد که حتی رویاهایتان را به یاد بیاورید ،بلکه فقط برای ۱۰ دقیقه در مورد رویای شب قبل خود و اینکه هنگام بیدار شدن چه احساسی داشتید حرف بزنید ۰

۸- یک رویای فرضی مورد علاقه خود را بسازید،رویائی که در مورد خودتان ،گذشته تان و اقدامات مورد نیاز شما در آینده صحبت کند ۰

۹- در پایان هرروز نیم ساعت وقت بگذارید و در مورد اینکه آن روز را چگونه گذرانده اید با کسی صحبت کنید۰

در این چند پیشنهاد مقدماتی در مورد یاد آوری رویاها شما به انجام هیچ کار دیگری نیاز ندارید ۰ در واقع رویاهای شما احساسات شما هستند و شما مجبور نیستید آنها را درک کرده تفسیر کنید یا در مورد آنها کاری انجام داده و آنها را خواب آفرینی نمائید ۰ پس تنها به صرف اینکه آنها رویاهای شما هستند اجازه دهید تا بر شما تاثیر گذارند۰

هرچند برای بسیاری از مرد م که سالهای متمادی رویاهایشان را به یاد نیاورده اند ،افزایش سطوح احساسی ناشی از یاد آوری خواب ها ،ولی برای اکثریت مردم این غلیان احساسات جذاب و شادآوری می باشد ۰ وقتی که به مرور توانائی شما در یاد آوری رویاهایتان بیشتر شد خود را فقط به عنوان یک بیننده رویا بدانید در این صورت از میزان احساساتی که تا کنون مخفی کردهاید و از بروز آنها جلوگیری کردهاید شگفت زده خواهید شد ۰ همین که موفق شدید رویاهایتان را آنطور که هستند بپذیرید ،آنها شروع به تاثیر در تجربیات روزانه شما میکنند ۰

سپس به دنبال یاد آوری خواب هایتان کم کم آگاهی شما نیز تغییر خواهد کرد به این ترتیب برای حرکت به سوی رویای مستقیم و آگاهی خواب آفرین آماده خواهید شد۰

یک خواب آفرین شوید

برنامه ۲۱ روزه که در پیش دارید روش کاملاً جدیدی را در مورد اندیشیدن به رویا و تجربه کردن آن به شما می آموزد در این آموزش هر هفته روی یک روش واحد تمرکز خواهیم کرد تا به شما کمک کنیم یک خواب آفرین شوید و رویاهای مستقیم داشته باشید ۰ در هفته اول تنها چیزی که از شما میخواهیم این است که مراقب باشید البته کار ساده اینیست ولی سعی کنید همیشه این آگاهی را در خود حس کنید ما به شما نشان خواهیم داد که چگونه مواظب رویا و خواب آفرین خود باشید ۰ در هفته دوم به شما یاد  خواهیم داد که چگونه فرایند خواب آفرین خود را شناسایی کنید ۰ چون این مهارتی است که در همه امور زندگی به کار شما خواهد آمد و بالاخره در هفته سوم به شما خواهیم گفت که چگونه فرایند خواب آفرین خود را در بیداری تغییر دهید به خاطر داشته باشید که ما نمی خواهیم در زمانی که شما خوابیده اید به تغییر دادن رویاهایتان اقدام کنید ۰ چون همانطور که برادران و خواهران سرخ پوست شما میخوانند “در کمال آرامش خواب ببین و خواب ببین ” بگذار که رویاها به تو بیاموزند که چگونه روز خود را تغییر دهی ۰ راههای زیادی جهت عمل کردن به آموزشهای سه هفته ای ما وجود دارد ۰شما می توانید تمام پرسشها را در دل خود پاسخ دهید در این صورت روزانه فقط ۵ دقیقه برای این کار وقت لازم دارید ۰ یا می توانید روزی نیم ساعت زمان بگذارید و تجربیات مربوط به این پاسخها را به طور مفصل بنویسید ۰     هر یک از این راهها را که بر گزینید به قدرت این پرسشها پی خواهید برد ، زیرا آنها در تمام روز با شما باقی خواهند ماند۰

بعد ملاحظه خواهید کرد که در سراسر روز به رویاهایتان و پرسشهای مربوط به آن فکر میکنید و با این کار احساس خوبی هم به شما دست میدهد ۰ تفکر در مورد سوالات ،پاسخها و رویاهایتان خوشایند است ،زیرا آنها راجع به شخص شماست و به این وسیله شما به خودتان توجه می کنید ۰ دقت داشته باشید که فقط پاسخ واقعی خود را آنطور که حس می کنید به سوالات ما بدهید و هیچ قضاوتی در مورد صحیح یا غلط بودن پاسخ ها نداشته باشید ، زیرا درست یا غلط بودن در اینجا اصلاً مصداق ندارد و تنها پاسخ واقعی دارای اهمیت است ۰ هر روز از این ۲۱ روز به معنای آن روزی است که شما یک رویا را به یاد آورده اید ۰ برای اینکه این برنامه موثر تر باشد هیچ وقت وتا زمانی که خواب جدیدی را به یاد نیاورده اید سوالهای مربوط به آن روز را مطالعه نکنید البته شاید بهتر بود عنوان این فصل را (۲۱ رویا تا رویای مستقیم ) نام می نهادیم تا بهتر منظور خود را برسانیم ۰ حال برای کسانی که نمی خواهند برای یاد آوری خوابهای جدید خود انتظار بکشند ما یک برنامه سریع هم پیش بینی کرده ایم ۰روش این برنامه چنین است که اگر روزی از خواب برخاستید ورویای خود را به یاد نیاوردید ،در دفتر خوابهای خود چگونگی احساس و فکر آن روز خود را بنویسید سپس با استفاده از نوشته های خود یک رویای فرضی بسازید آن وقت با در نظر داشتن آن رویای فرضی به سوالهای مربوط به آن روز پاسخ دهید ۰ در خلال هفته اول ما به شما یاد خواهیم داد که نسبت به چهار فرایند خواب آفرین آگاه باشید ۰ این فرایند ها عبارتند از:نقش (شما چگونه عمل و حرکت میکنید )۰ حالت (چگونه منظور خود را بیان می کنید و احساسات خودرا بروز می دهید) ۰ احساس (در زمان دیدن رویا و یا در رابطه با رویای خود چه تجربه ای کسب می کنید )و بصیرت یا شفافیت (آیا تعقیب کردن موضوع رویای شما آسان است و آیا از این که در رویا به سر می برید آگاهی دارید ؟) در تمریناتی که پس از این خواهد آمد از شما خواهیم خواست که نسبت به این فرایند ها در رویاها تجربیات بیداری و در سراسر جسمتان آگاه باشید ۰ ما در صدد آن نیستیم که در هفته اول ارتباط دامنه داری بین این سه بخش از زندگی شما برقرار کنیم ،بلکه هدفمان این است که شما را به این واقعیت آگاه کنیم که بسیاری از فرایند هایی که در خلال روز برای شما پیش می آید ، در شب نیز ادامه دارند۰

روز اول – نقش :خواب خود را بنویسید سپس به این پرسشها پاسخ دهید :

پرسشهای مربوط به خواب

۱-    آیا شما به عنوان یک بیننده خواب در این رویا فعال هستید ،یا غیر فعال عمل میکنید ؟

۲-    آیا نقش شما در این رویا یک نقش اصلی و اول است ،یا یک نقش درجه دوم و حاشیه ای به عهده دارید؟

۳-    آیا حالت و نحوه عمل خود را در این رویا دوست دارید ؟

۴-    آیا شما هم در روند وقوع رویا مشارکت دارید یا تنها یک ناظر هستید ؟

۵-    نقش اصلی فعالیت شما در این رویاچیست ؟

۶-    نقش های مختلف موجود در این رویا را فهرست کنید (نقش ، روش انجام کار ،گفتگو ، حرکت وعمل ) حال نقشی را که بیشتر از همه می پسندید انتخاب کنید  ۰

پرسشهای مربوط به بیداری

۱-    آیا نقش شما در این رویا مشابه نقش شما در بیداری است ؟

۲-    نقش خود را در زمینه جنسی ،تفریح ، کار و روابط ، مورد بررسی قرار دهید ۰

پرسشهای مربوط به جسم

۱-    آیا از جزئیات حرکات جسم خود در خواب آ گاهی دارید ؟ در بیداری چطور ؟ برای مثال ، آیا از احساسات بدنی خود هنگام دویدن ، تماس ،حرکت دادن بازوها ،راه رفتن و سایر کارهائی که در رویا یا بیداری می کنید ،آگاه هستید ؟

روز دوم – حالت :

وقتی در مورد حالت صحبت می کنیم ،ساده ترین سطح آن را (بیان) می نامیم ۰ رویای خود را بدون هیچگونه تصویری از افراد در نظر بگیرید وفقط به صداها توجه کنید ۰ سعی کنید رویای خود را توسط صداهای موجود در آن شناسائی کنید ۰

سوالات مربوط به خواب :

۱-    شدت وضعف تجلی حالات شما در این رویا چگونه است ؟

۲-    شکل اصلی حالت شما در این رویا چیست ؟

۳-    آیا این حالت شما ،تجلی حالت اصلی موجود در این رویا است یا اشکال دیگری از تجلی هم هستند که غلبه بیشتری دارند؟

۴-    انواع حالات متجلی شده موجود در رویا را به ترتیب اهمیت وغلبه آنها فهرست کنید ۰

الف ) اولین و غالب ترین حالت ……..

ب ) دومین و قوی ترین حالت ………

ج )سومین حالت ……………

سوالات مربوط به بیداری :

۱-آیا تجلی حالت شما در این رویا همان بیان حالات بیداری شماست ؟

۲- آیا بیان حلت خود را در این رویا دوست دارید ؟در بیداری چطور ؟

۳- در صورتی که دیگران حالت شما را در این رویا ، در هنگام بیداری شما هم می دیدند ،در مورد خود چگونه فکر می کردید ؟

۴- آیا حالا ت دیگری هم هست که بخواهید در رویای خود متجلی ، ولی به دلایل مختلف از ارائه آن خودداری کنید ؟ در بیداری چطور ؟ آنها را فهرست کنید ۰

سوالات مربوط به جسم :

۱-    در این رویا از کدام قسمت بدن خود آگاهی دارید ؟

۲-    در این رویا از کدام قسمت بدن خود آگاهی ندارید ؟

۳-    در این رویا کدام قسمت از بدن شما ضعیف ارائه می شود یا غائب است ؟

سوالات خواب آفرین :

آیا فکر می کنید که توانائی بالقوه شما در اظهار وجود خود ،بیش از آن است که در این رویا ادامه داده اید ؟

روز سوم- احساس :

در روز سوم پرسشهای روز اول و دوم را با ترکیب جدیدی مطرح میکنیم تا معنای دقیق تری داشته باشند۰ زمانی که معنای احساس را آنطور که ما بیان می کنیم فهمیدید ،مجموعه رویای خود را بدون توجه به کلمات ،حرکات و تصاویر موجود در آن در نظر بگیرید و آن را تنها به صورت یک احساس بدنی تصور کنید ،درست مثل اینکه نقطه ای از بدن شما را نیشگون بگیرند و شما درد آن را احساس کنید ۰ بیشتر اوقات مردم رویاهای با احساسی را خواب می بینند ،در حالی که بیننده خواب هیچ احساسی ندارد۰ زمانی که ما از احساس صحبت می کنیم ،منظور ما نه تنها نحوه احساس شما به عنوان بیننده خواب ،بلکه آن احساس کلی که در شما ایجاد می کند نیز می باشد۰ ما می خواهیم به شما یاد بدهیم که به این احتمالات آگاهی پیدا کنید ۰

سوالات مربوط به خواب :

۱-    سطح احساس شما در این رویا چگونه است ؟

۲-    احساس کلی موجود در این رویا چیست ؟

۳-    شما به عنوان بیننده خواب چه احساساتی را در این رویا تجربه می کنید ؟

۴-    احساسات مختلف موجود در این رویا را به ترتیب چیرگی آنها فهرست کنید :

الف )……..

ب ) ……..

ج ) …….

سوالات مربوط به بیداری

۱-    در مورد احساسات امروز خود فکر کنید ۰ قویترین و ضعیف ترین آنها را نام ببرید ؟

۲-    احساساتی را که معمولا نداریدفهرست کنید ۰

الف ) ……..

ب ) ……

ج) ……

۳- چه احساسی در مورد خود دارید ؟ (آیا خودتان را دوست دارید ؟ آیا بعضی از حالات خود را دوست دارید وبعضی را دوست ندارید؟ )

سوالات مربوط به بدن

۱-    فهرستی از قسمتهای مختلف بدن شما در زیر آورده شده است ۰ مقدار احساس خود در هر بخش را درجه بندی کنید عدد یک را برای مقدار کم ،عدد ۲ را برای مقدارمتوسط ، وشماره ۳ را برای خیلی زیاد بگذارید ۰

سر                         چشم                     آرواره                        شانه

بازو                       دست                     انگشتان دست              سینه

شکم                       پشت                    باسن                           لگن خاصره

اعضای تناسلی         کمر                     ران                           نرمه ساق پا

پا                           انگشتان پا

روز چهارم – بصیرت (وضوح ، شفافیت )

شفافیت و بصیرت رویا چهارمین فرایند خواب آفرین است که هر چهار مرحله فرایند را به هم مرتبط می کند ۰ شما آرام آرام ارتباط بین این فرایند ها را در خواهید یافت در ضمن شما ملاحظه خواهید کرد که وقتی یکی از این فرایند ها را در رویای خود تشخیص دهید،آن فرایند قوی تر خواهد شد ۰ برای مثال شما خواهید دید وقتی که در یک رویا به صورت منفعل هستید  در واقع بصیرت هم ندارید ۰ما بعداٌ در مورد این ارتباط آموزشهای بیشتری به شما خواهیم داد ۰ در حال حاضر به خاطر داشته باشید که راهکار خواب آفرین چنان تفکر ویژه ای را به شما می دهد که خوب و بد در آن حذف میگردد و شما را قادر میسازد تا رویاهای خود را به عنوان یک فرایند پویا درک کنید ۰

سوالات مربوط به خواب

۱-    این رویا چقدر واضح است ؟

الف ) رنگها تا چه حد شاد و زنده بودند ؟

ب) آیا تصاویر رویا مبهم بودند ؟ یا به صورت تصاویر قابل توجیه ،واضح می نمود ؟

ج ) آیا وقتی از خواب بیدار شدید تمام وقایع خواب خود را درک کردید؟

د ) آیا این رویا در هنگام وقوع هم قابل فهم بود ؟

۲- شما بعنوان بیننده رویا تا چه میزان بصیر وقابل توجیه بودید آیا در حالی که خواب می دیدید به جزئیات وقایع خواب نیز آگاهی داشتید ؟برای مثال آیا می دانستید چه می کنید و چرا این کار را میکنید ؟

۳-کدام یک از شخصیت های رویا ،بهتر از همه رویدادهای رویا را می فهمید ؟

۴- شخصیتهای رویا را به ترتیب بصیرت آنها فهرست کنید :

الف )

ب)

ج)

سوالات مربوط به بیداری

۱-    در کار خود چقدر قابل توجیه و شفاف هستید ؟ در امور جنسی چطور ؟ در روابط خود با دیگران چطور ؟

۲-    آیا بر مبنای دانسته های خود عمل می کنید ؟ یا در سکوت به همه چیز می اندیشید ؟

۳-    آیا بهنظر می رسد که وقایع بر حسب اتفاق بر شما واقع می شوند ؟ یا اینکه علت و معلول حوادث زندگی خود را می دانید ؟

۴-    آیا افرادی را که می شناسید از شما بصیر تر هستند ؟

۵-    کدام یک از شخصیتهای این کتاب قابل توجیه تر از همه بود ؟

سوالات مربوط به جسم

۱- آیا زمانی که در رویا بودید بدن خود را به وضوح می دیدید ؟کدام قسمت های بدن شما غائب بود ؟

حال که آموخته اید با این روش چگونه رویاهایتان توجه کنید ، بهتر است آموخته های خود را به دیگران هم یاد بدهید ۰ بنابراین در مورد رویاهایتان با اطرافیان خود گفتگو کنید خواهید دید که آنها هم مانند زمانی که شما هم هنوز این چند فصل کتاب را نخوانده بودید ،بی اطلاع می باشند ۰ آنها هممشتاق درک چرا و معنای این پدیده هستند ۰ شما فقط آن ۴ فرایند اصلی را به آنها یاددهید و به خاطر داشته باشید که در حال حاضر قرار نیست شما یک متخصص رویا باشید ،فعلاً ما استاد و شما دانشجوی این هستید ۰ هر چند در آینده شما هم می توانید استاد باشید ۰ پس اجازه دهید هریک کار خود را بکنیم و از آن لذت ببریم ۰

روز پنجم – ترکیب چهار فرایند خواب آفرین

سوالات مربوط به رویا

۱- در مورد مراحل چهار گانه خواب آفرین (نقش ، حالت ، احساس و بصیرت ) که به تازگی یاد گرفته اید فکر کنید و به پرسشهای زیر پاسخ دهید :

الف ) نحوه ارتباط و فعل و انفعال آنها در تقابل با هم چگونه است ؟

ب) به نظر شما کدامیک از بقیه مهم تر است ؟

ج ) آیا شما درمقابل بعضی از آنها موانع ذهنی ایجاد کرده و برخی دیگر را آزاد گذاشته اید؟

۲-آیا شما توجه کرده اید که گاهی در خوابهایتان یکی از فرایند های قوی تر از بقیه متجلی   می شود ؟

سوالات مربوط به بیداری

۱-سه موقعیت را نام ببرید که در آنها از تمام مراحل چهار گانه فرایند خواب آفرین آگاه بوده اید۰

۲-آیا کسی را می شناسید که به نظر شما این کیفیت ها را قویاً در خود پرورش داده است؟ نام ببرید ۰

۳- آیا کسی را می شناسید که یکی از این فرایند ها را قویاً در خود پرورش داده باشد ؟نام ببرید ۰

روز ششم

امروز دیگر در مورد رویاهایی که به یاد می آورید کار نکنید ۰ برعکس یک (قصه رویایی) بسازید که شامل عشق ، کار ، تفریح و نوع روابط انسانی باشد که نشان دهد شما از چهار مرحله خواب آفرین یعنی :نقش ،بصیرت ،احساس و حالت آگاهی دارید ۰

روز هفتم

در روزهای قبل شما تمرینات پیشنهاد ی ما را اجرا کردید امروز که روز خواب آفرین است تمرینی را ابداع کنید که فکر می کنید برای یک خواب آفرین شدن به شما کمک می کند ۰ امروز شما مبتکر باشید و تمرین خود را خودتان اختراع کنید ۰ محتوای این تمرین اهمیتی نداردو هرچیزی می تواند باشد ۰ موضوع مهم احرای این تمرین است که به شما کمک می کند تا به رویاهایتان توجه کنید (ما در مورد مهم نبودن محتوای تمرین و اهمیت اجرای آن توسط شما کاملاً جدی هستیم برای مثال شما می توانی در یک ظرف بستنی موز یا یک لیوان نوشابه را در حالی که روی  سرتان ایستاده اید بخورید یا بنوشید و مطمئن باشید که یک تمرین خوب برای خواب آفرین شدن را انجام داده اید پش هرگز این موضوع را فراموش نکنید )

پایان هفته اول

قبل از اینکه هفته دوم را شروع کنید بهتر است نگاهی به گذشته بیاندازیدو ببینید تاکنون چه یاد گرفته اید ۰ ما فهمیدیم که ۴ فرایند خواب آفرین نه تنها در رویاهای شما مهم هستند ،بلکه در تمام جنبه های زندگی روزمرهشما نیز دارای اهمیت می باشند برای مثال مردم غالباً کوشش می کنند تا علت ناکامی های زندگی جنسی خود را توجیه کنند در حالیکه این خیلی ساده تر است که درک کنند در سراسر زندگی بصیرت کافی نداشته اند و کمتر از آنچه خواسته اند شفاف بوده اند ۰ حال شما فکر کنید که چگونه این فرایند های چهار گانه در یکایک جنبه های زندگی شما د خالت دارند ۰ از آموزشهائی که در دنباله مطلب به شما می دهیم برای در ک و انسجام تجربیات هفته اول خود استفاده کنید ۰

رویاها و احساسات شما میتوانند برای شما یا علیه شما کار کنند ۰

چه کنید تا رویاهابه نفع شما کار کنند۰

ما در این کتاب سعی کرده ایم به شما بیاموزیم مه رویاهای شما و احساسات موجود در آنها از اهمیت زیادی برخوردار هستند البته ما اولین روانپزشکانی نیستیم که بر اهمیت رویاها تاکید می کنیم ۰ مهمترین مکتب تفکر در مورد رویاها مکتب روانکاوی (چه ؟) (what?) است ۰   به اعتقاد پیروان این مکتب اهمیت رویا به علت عوامل پنهانی که در آن مخفی شده است می باشد ۰ به همین دلیل تعبیر خواب به صورت بازی قایم موشک در می آید ، که گویی رویا      میخواهد چیزی را پنهان کند و ما درصدد یافتن آن هستیم تعداد زیادی مکتب زیر مجموعه      (یا مادون – چه ) ( sub -what ) هم وجود دارند ،که هریک از آنها مردم را به تشریح نوع خاصی از تعبیر رویا تشویق می کنند واین تعبیرها نیز بر مبنای پرسش (چه ؟ ) قرار دارند ۰ این پرسشها در مورد این است که ( این قسمت خواب چه معنی دارد و آن قسمت دیگر چه معنایی را می سازد ؟ ) هرچند سوال (چه ) در رابطه با رویا همواره مهم بوده است ، ولی باید آن را در درجه د وم اهمیت قرار داد و سوال (چگونه ؟) را در ردیف اول نهاد ۰ به این ترتیب اولین سوالی که در مورد رویا مطرح میشود ، در رابطه با چگونگی رویدادها و نقش عناصر موجود در آن خواهد بود ۰ این پرسش ما را قادر می سازد که بتوانیم ازنقطه نظر پویایی عملکرد ها به رویا نگاه کنیم و به جای اینکه دنبال فهم و درک رویا باشیم ،به بررسی و توجیه عملکرد آن بپردازیم ۰ راهکار خواب آفرین مجموعه جدیدی از پرسشهای عملکردی را به شما عرضه می کند که به کمک آنها می توانید با رویا هایتان کار کنید ۰ در این روش هر بیننده خواب می تواند بدون اینکه کوشش چندانی برای کشف رمز نمادهای رویایش انجام دهد به یک صیرت آنی از رویایش دست  یابد ۰ زمانی که بیننده خواب شروع به دیدن ،فهمیدن و تجربه کردن عناصر محرکه موجود در مراحل مختلف رویایش می کند ،دنیای رویا را از آن حالت رمزی و نمادین ،به یک دنیای واقعی و کاربردی می برد و آن را از حالت بالینی و تعبیری به جالتی از موقعیت شخصی تبدیل می نماید ۰ تفاوت عمده راهکار خواب آفرین با بیشتر پروژه های بالینی مدرن در این است که آنها به طور قطع به تعبیر بیشتر منجر می شوند و در نتیجه آن یک بیننده خواب معمولی مجبور است روز خود را با یک نیاز شروع کند که این نیاز همان خواست او برای تعبیر رویای شب گذشته او توسط خودش و یا شخص دیگر میباشد ۰ ما معتقدیم که اگر پیگیری تعبیر و تفسیر رویا روش  صحیحی بود ،می بایست نهایتاً به رویاهایی  منجر شود که نیازی به تعبیر هم نداشته باشد ۰ مثل راهکار خواب آفرین که به رویای مستقیم منجر می شود بنابر این روش ابدائی ما نسبت به سایر روشها دارای مزایای بیشتری است در واقع ما با شناسائی ساز وکار رویا ،فهم آنها را به مانند فهم چگونگی کارکرد یک موتور و یا عملکرد قلب انسان ساده کرده ایم ۰ در نتیجه چنانچه تمام اجزاء مربوطه به صورت موثر با هم کار کنند رویای بیننده خواب نیز به نفع او کار خواهد کرد ۰

رویا ها همان احساسات هستند

فهم کامل این آموزش ساده و کوچک ، سالها وقت می گیرد ما در اظهار نظر های فنی ، رویا را به صورت تصاویر احساس و یا احساسهایی که به تصویر کشیده اند ،تعریف می کنیم ۰ گو اینکه وقتی زمان کافی جهت درک واقعیت این اصل صرف کنیم خیلی پیجیده و بغرنج می شود ولی این درس به شما کمک می کند تا رویا هایی را که به ضرر شما کار می کنند به رویا هایی تبدیل کنید که به نفع شما عمل نمایند ۰ بدیهی است که چنین دستاورد ی اثر بسیار مثبتی در زندگی شما خواهد داشت ۰ چون درست مثل این است که به یک حساب بانکی جدید که تا کنون از آن خبر نداشتید پی برده باشید ۰ حال تصور کنید اگر شما به بانک بروید تا پول پس انداز خود را بگیرید و آنها به نفع شما بگویند اتفاقی برای پولتان پیش آمده که آن را به یاد نمی آورند چه حالی بهشما دست می دهد ؟ به طور قطع از شنیدن این خبر ناراحت شده و به  دنبال کشف ماجرا خواهید رفت ۰ حال به ما بگوئید چند بار شده که از خواب برخاسته و گفته اید (دیشب خوابی دیدیم ولی یادم نیست که آن رویا چه بود ) این رویا هائی که به یاد نمی آورید ، یک سوم از زندگی شما را تشکیل می دهند و درست در همین یک سوم زندگی شماست که احساساتتان به دور از تاثیر وظایف و مشغلهه های زندگی روزمره شما به طور دست نخورده باقی می مانند ۰

رویاها فرایند تکمیل کننده احساس هستند

خواب دیدن ،کوششی جهت کامل کردن احساسات نا کامل روز قبل ویا گذشته های دور نه تنها درصدد کامل کردن احساسهای خاص و موردی هستند بلکه کامل کردن فرایند خص احساسی فرد هم می باشند ۰ به این معنی که رویا سعی میکند روش احساس کردن شما را که از زمان کودکی همراه شما بوده تعویض کرده ، تغییر داده و آن را به نوعی متحول نماید ۰در واقع رویایی که احساسات کامل نشده روز قبل بیننده خواب را کامل کند ، به نفع او کار می کند و زمانی که بیننده خواب را از فرایندهای گذشته اش جدا کرده وبه فرایندهای جدید و دگرگون کننده ای سوق دهد ، نقش رویای متحول کننده را ایفا کرده ، مینماید ۰

رویاها نوعی فرایند تصویر سازی هستند

رویا ها واقعیت زندگی را برای ما به تصویر می کشند ۰ بسیاری از مردم به اشتباه تصور میکنندکه فقط انسانهای خیلی دیوانه رویاهای جنون آمیز می بینند ۰ اما در این جا در مورد افراد خیلی دیوانه صحبت نمی کنیم بلکه در مورد افراد دیوانه معمولی حرف می زنیم بیماران عصبی عادی (که تقریباً شامل همه مردم می شود ) در زمان بیداری خود مرتکب اعمالی می شوند که مستقیم نمی باشند به این معنی که اکثر آنها در زمان بیداری خود زندگی نمادین دارند ۰ نمادسازی آنها به علت اینکه افراد دیگر هم در زمان بیداری خود همین طور عمل می کنند ، مورد توجه دیگران قرار نمی گیرند ۰ بنابر این رویاهای افراد عادی آنها را همانطور که در بیداری خود هستند – یعنی نمادین وآشفته – به تصویر می کشد ۰ موضوع آموزش این کتاب فراگیری رویای خواب آفرین است ۰افرادی که قبلاً در باره آنها صحبت کردیم ، کسانی هستند که به موازات تغییر دادن احساسات روزانه خود ،رویاهایشان هم متحول شده و هر روز بیشتراز روز قبل از حالت نمادین خارج و به نفع آنها به رویای مستقیم نزدیک ونزدیک تر شده است در اینجا ما همراه با مراحل چهار گانه خواب آفرین تعدادی تمرین اضافی را عرضه می داریم که در جهت کسب خواب آفرینی به شما کمک می کند بنابر این از شما می خواهیم که این تمرینات را هم انجام دهید ۰

گام اول :

فهرستی از موقعیتهای پویای روزانه که در آنها احساسات خود را به طور کامل بروز نمی دهید – مثل وضعیتهایی که در آن آنچه را که دردل دارید نمی گوئید یا احساس خود را ظاهر نمی کنید و یا حالت خود را ابراز نمی دارید – تهیه کنید ۰

سعی ما این است که به شما ثابت کنیم وبیا موزیم که رویاها کامل کننده احساسات ما هستند ۰ برای درک کردن رویا اغلب راحت تر این است که ابتدا به تجربیات بیداری خود توجه کنیم ۰ درک رابطه موازی بین خواب وبیداری ساده و آشکار است ۰ در واقع تا زمانی که در زندگی روزانه خود احساساتی را ابراز نکرده و یا احساس نشده رها میکنید رویا هایتان حالت نمادین خود را حفظ می کنند ۰ بنابر این چون یک رویای نمادین ،احساسات ،اعمال و یا بصیرت شما را تکمیل نمی کند پس به طور موثر هم به نفع شما کار نخواهد کرد ۰یک رویا زمانی به نفع شما عمل میکند که کامل شده باشد ۰ به همین ترتیب کارائی بیداری نیز زمانی به نفع شما است که مکمل احساسات شما از طریق ابراز حالات و انجام عمل باشد ۰ زمانی که زندگی روزمره شما چه در بیداری و چه در خواب به نفع شما کار کند ، در آن صورت شما آماده میشوید تا از تصاویر موجود در رویاهایتان اقدامات آینده خود را فرا گیرید ۰

گام دوم:

رویا هایی را که تا کنون به خاطر آورده اید در نظر بگیرید و به تصویر خود در این رویا ها دقت کنید ،سپس از خود بپرسید ( آیا می خواهم بقیه عمرم را همین طور زندگی کنم ؟ ) زمانی که از پویایی رویای خود و چگونگی عمل کردن آن در بیداری ، تصاویری که رویاهایتان به شما نشان می دهند آ گاه باشید در آن صورت آماده هستید که به فرایندهائی که رویاها واحساسات شما را تحت تاثیر خود قرار میدهند نگاهی دقیق تر بیاندازید ۰