نسخه قابل چاپ
در ساعات شب و روز
خصال (۸۶) به سندش از امام صادق علیه السلام فرمود:
شب ۱۲ ساعت است و روز ۱۲ ساعت و بهترین ساعتهای شب و روز هنگام نماز است ، سپس فرمود : چون ظهر شود ، درهای آسمان گشوده گردد و بادها بوزند و خدا به خلقش نگاه کند ، من دوست دارم در این وقت کار خوبی ازمن به آسمان برآید باز فرمود :
بر شما است که دنبال هر نماز دعا کنید که مستجابست .
بیان : عرب هر کدام از شب و روز را به ۱۲ ساعت بخش کنند و بهر ساعات نامی نهند : ساعات روز ، (۱) بکور (دزور) ، (۲)شروق (برموغ) ، (۳)غدو (ضحی) و (اشراق) ، (۴) ضحی (غزان) (راد) ، (۵) هاجره (ضحی) ، (۶) ظهیره (زوال) (متتوع) ، (۷) رواح (دلوک) (هاجره) ، (۸)عصر (اصیل) ، (۹)قصر (اصیل) (عصر) ، (۱۰)اصیل (صبوب) (قصر) ، (۱۱)عشی (حدو) (طفل) ، (۱۲)
غروب و ساعات شب
(۱)شفق ، (۲)غسق ، (۳)عتمه ، (۴)سدقه ، (۵)جهمه ، (۶)زلفه ، (۷)بهره ، (۸)سحر ، (۹)سحره ، (۱۰)فجر ، (۱۱)صبح، (۱۲) صباح[۱]
مرحوم محدث قمی در مفاتیح آورده (در حاشیه آن کتاب به نام باقیات الصالحات) :
بدان که شیخ طوسی و سید بن باقی و شیخ کفمحی هر روز را به دوازده ساعت منقسم ساخته اند و هر ساعتی را به ماهی از ائمه اثنی عشر صلوات اله علیهم اجمعین نسبت دادهاند و برای هر ساعتی دعائی که مشتمل بر توسل به آن امام عالی مقام است ذکر کرده اند و اگر چه روایتش را بخصوص ایراد نکرده اند امام معلوم است که چنین امری را بدون روایت ذکر نمی کنند و مادر این رساله اکتفا می کنیم به آنچه در مصباح المتهجد است فرمود :
ساعت اول : از طلوع فجر است تا طلوع آفتاب منسوب است به امیرالمؤمنین علیه السلام
ساعت دوم : از طلوع شمس است تا ذهان حمره و منسوب است به حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام
ساعت سوم : ازدهاب شعاع است تا ارتفاع نهار است و منسوب است به حضرت امام حسین علیه السلام
ساعت چهارم : از ارتفاع نهار تا زوال شمس منسوب است به علی بن الحسین علیه السلام
ساعت پنجم : از زوال شمس است تا مقدار چهار رکعت از آن منسوب به امام محمد باقر علیه السلام
ساعت ششم : آن از مقدار چهار رکعت از زوال گذشته تا نماز ظهر منسوب به حضرت امام صادق علیه السلام
ساعت هفتم : منسوب است به موسی بن جعفر علیه السلام از نماز ظهر تا مقدار چهار رکعت قبل از عصر
ساعت هشتم : منسوب است به علی بن موسی الرضا علیه السلام از مقدار چهار رکعت بعدازظهر تا نماز عصر
ساعت نهم : منسوب است به حضرت جواد علیه السلام از نماز عصر تا دو ساعت بعد از آن
ساعت دهم : منسوب است به امام هادی علیه السلام از دو ساعت بعد از نماز عصر تا پیش از زرد شدن آفتاب
ساعت یازدهم : منسوب است به امام حسن عسکری علیه السلام پیش از زرد شدن آفتاب تا زرد شدن آن
ساعت دوازدهم : منسوب است به حضرت مهدی علیه السلام از زرد شدن شمس تا غروب آن .
در خصال (۳۳-۳۴) به سندش از صفر بن ابی دلف کرخی گوید به امام دهم علیه السلام گفتم :
حدیثی از پیغمبر صلی اله علیه و آله و سلم روایت است که معنایش را نمی فهمم فرمود : چیست ؟ گفتم اینکه فرموده : «به روزها (ایام) دشمنی نکنید تا به شما دشمنی نکنند .» چه معنا دارد ؟ فرمود : آری روزها ما هستیم ، از آنگاه که آسمانها و زمین آفریده شدند : سبت نام رسول خدا صلی اله علیه و آله و سلم است «احد» کنایه از امیرالمؤمنین علیه السلام است «اثنین» حسن و حسین (علیها السلام) باشد « ثلثاء» علی بن الحسین علیه السلام ، محمد بن علی علیه السلام و جعفر بن محمد علیه السلام است «اربعاء» موسی بن جعفر علیه السلام ، علی بن موسی علیه السلام ، محمدبن علی و منم علیه السلام و «خمیس» فرزندم حسن بن علی علیه السلام است «جمعه» پسر پسرم (حضرت مهدی علیه السلام) هست که گروه حق جویان بگردش فراهم شوند ، او است که زمین را پر از عدل و داد کند پس از اینکه پر از ستم و ناحق شده ، این است معنی ایام ، مبادا در دنیا با آنها دشمنی کنید تا در آخرت دشمن شما باشند….
(در مفاتیح الجنان محدث قمی برای هر روزی در ایام هفته زیاراتی متناسب به این روایت برای معصومین علیه السلام نقل کرده ، چنانچه روز شنبه زیارت حضرت رسول صلی اله علیه و آله و سلم و یکشنبه زیارت حضرت علی علیه السلام و فاطمه (س) و دوشنبه زیارت امام حسن و حسین (علیهما السلام) و سه شنبه زیارت علی بن الحسین و محمدبن علی وجعفر بن محمد (علیهما السلام) و چهارشنبه زیارت امام کاظم و امام رضا و امام جواد و امام هادی (علیهما السلام) و پنجشبنه زیارت امام حسن عسکری علیه السلام و جمعه زیارت حضرت مهدی (عجل اله فرجه).
[۱] -منجمین ساعات شب و روز را به دوازده قسمت تقسیم کرده اند و هر ساعت را به کوکبی منسوب دانستهاند و برای هر روز هفته ابتدا به کوکبی می کنند : یکشنبه (شمس) ، دوشنبه (قمر) ، سه شنبه (مریخ) ، چهارشنبه (عطارد) ، پنجشنبه (مشتری) ، جمعه (زهره) ، شنبه (زحل) و ترتیب ساعات را مثلاً یکشنبه از شمس (۱و۸) ، زهره (۲و۹) ، عطارد (۳و۱۰) ، قمر (۴ و ۱۱) ، زحل(۵ و ۱۱) ، مشتری (۶)