نسخه قابل چاپ
طب سوزنی چگونه عمل میکند؟
دهها سال پیش در آزمایشگاه به همراه بالغ بر صد مقالة علمی در ادبیات علمی غرب منجر به ارائه یک فرضیه شد که در شکل ۱-۱ و ۲-۱ خلاصه شده است. شکل ۱-۱ چگونگی انتقال پیام درد را از پوست به قشر مغز تشریح میکند. در سمت چپ و پائین، پوست با یک عضله در زیر آن نشان داده شده است که یک سوزن عضله را سوراخ کرده است. مستطیل بعدی طناب نخاعی است و در سمت راست آن مستطیلهایی وجود دارند که ساختمانهای مختلف مغز رانشان میدهند که عبارتند از : مغز میانی، تالاموس، هیپوفیز، هیپوتالاموس و قشر مغز. آسیب وارده به پوست، گیرندههای حسی رشتههای عصبی نازک آوران (شماره ۱) را فعال میکند. سلول ۱ به سلول راه نخاعی تالاموسی در نخاع سیناپس میدهد (شماره ۲). راه نخاعی تالاموسی اکسون خود را به تالاموس میفرستد تا با سلول شمارة ۳ سیناپس برقرار کند. این سلول نیز به نوبة خود پیامها را به قشر میفرستد تا در قشر مغز، سلول شمارة ۴ را فعال کد. برای عملکرد باقی سلولها (شماره ۵ تا ۱۴) بهتر است به شکل شماره ۲-۱ مراجعه کنیم.
در این شکل مشاهده میکنیم که سوزن طبی، یک گیرندة حسی را در داخل عضه تحریک کرده و این کار پیامهائی را از طریق سلول شماره ۵ به طناب نخاغی میفرستد. سلول شماره ۵ در نخاع به یک سلول راه قدامی جانبی (به شماره ۶) سیناپس میدهد که به یک یا سه مرکز میرود (نخاع، مغز میانی، مجموع هیپوفیز و هیپوتالاموس). در داخل نخاع، سلول ۶ یک انشعاب کوچک به سلول ۷ میفرستد که خود یک سلول تولیدکنندة اندورفین است (حرف E). اندورفینهای نخاع سبب مهار پیش سیناپسی سلول ۱ میشود (جلوگیری از انتقال پیام درد از سلول ۱ به ۲). بنابراین اندورفین انتقال درد را در سطح نخاع مهار میکند. همچنین سلول شماره ۶ از طریق راه قدامی جانبی به مغز میانی نفوذ میکند. در این مکان سلولهای موجود در مادة خاکستری اطراف قنات (سلولهای ۸ و ۹) را تحریک میکند که منجر به آزادسازی انکفالین میشود و این امر نهایتاً سلول ۱۰ را تحریک میکند. این کار سلول ۱۱ را فعال میکند که منجر به فرستادن پیامهایی به سمت پائین و به راه خلفی جانبی برای آزاد کردن مونوآمینها در سلولهای نخاعی میگردد. (سروتونین و نوراپی نفرین که با حرف M مشخص شدهاند). سلول ۲ بصورت پسسیناپسی مهار میشود، در حالیکه سلول ۱ با واسطة سلول ۷ بصورت پیشسیناپسی مهار میگردد.
بطور خلاصه طب سوزنی رشتههای عصبی را در عضله فعال میکند و بدین وسیله پیامهای را به نخاع فرستاده و سه مرکز (نخاع، مغزمیانی و هیپوفیزهیپوتالاموس) را برای القای بی دردی فعال میسازد. زمانی که سوزن در نزدیک محل درد یا در نقاط حساس (نقاط سب سوزنی) قرار داده شود چرخهای را با سلول ۷ در نخاع بوجود میآورند. وقتی سوزنها در نقاط دورتر و دور از محل درد قرار داده شوند سبب فعال شدن مغز میانی و هیپوفیزهیپوتالاموس (سلولهای ۱۱ و ۱۴) میشوند، بدون اینکه اثر مفیدی بر قطعة موضعی در سلول ۷ داشته باشند. سلولهای ۱ و ۱۴ باعث بی دردی در تمام بدن میشوند ولی سلول ۷ ایجاد بی دردی موضعی میکند.
پژوهشهای انجام شده در کشورهای غربی نشان داده است که تجویز نالوکسون اثر طب سوزنی را مهار میکند و این امر نشان میدهد که طب سوزنی تولید اندورفین ها را برای اثر ضد دردی تحریک میکند. همچنین ترشح مونوآمینها سروتونین و نوراپی نفرین در هنگام انجام طب سوزنی در مغز میانی افزایش مییابند.